Thursday, October 15, 2026

61 - Προς το Τέλος Ενός Οικονομικού Κύκλου

To τεχνολογικό boom πλησίαζε στο τέλος του, επερχόταν κορεσμός και υπερπροσφορά στην αγορά στις τηλεπικοινωνίες ειδικότερα, ο ανταγωνισμός των πολλών πλέον εταιριών που καβάλησαν το άρμα των νέων τεχνολογιών πίεζε προς το κάτω τα περιθώρια κέρδους. Η εταιρία μου, αυτή η μεγάλη πολυεθνική εταιρία, που το μέγεθος, το εύρος και το πλάτος των εργασιών της, με προκαλούσε δέος και, για κάποιον ανεξήγητο λόγο, η απασχόλησή μου σε αυτήν μια μικρή έπαρση, άρχισε να λαμβάνει μέτρα της για να διατηρήσει αποδόσεις των μεγάλων κεφαλαίων που επένδυσε, να περισώσει την  κερδοφορία της· το κέρδος συνιστά το εκ των ων ουκ άνευ στη λειτουργία του καπιταλιστικού συστήματος. Τα σύννεφα πάνω από το «Κέντρο» του Reading άρχιζαν λοιπόν να μαζεύονται πυκνά και σκοτεινά. Η τεράστια παραγωγική μονάδα στα Midlands, ιδιοκτησία της εταιρίας χάριν κάποιου στρατηγικού πλάνου από δεκαετίες, λειτουργούσε πολύ κάτω από τη χωρητικότητά της και επομένως ασύμφορα πουλήθηκε για να ενοικιαστεί από την ίδια αργότερα. (Μας διεμήνυσαν ότι η ενέργεια αυτή είχε καθαρά λογιστικό χαρακτήρα.) Μετά ήρθε η απόφαση για την ανάθεση της παραγωγής νέας τεχνολογίας προϊόντων, αλλού, μακριά. Το εργοστάσιο θα έβαζε λούκι μόλις έκλεινε ο κύκλος ζωής των προϊόντων που παράγονταν εκεί. (Μας διεμήνυσαν -ίσως και να ήταν και κάποια ψευδαίσθηση που καλλιεργήθηκε από τους μάνατζερ του «Κέντρου»- ότι μπορεί η παραγωγή να μεταφερόταν αλλού, αλλά το «Κέντρο» θα παρέμεινα στη σχεδιαστική και ερευνητική πρωτοπορία της εταιρίας: είχαμε ανεκτίμητη εμπειρία και ταλαντούχους μηχανικούς στον τομέα.) Μετά από λίγο και οι τελευταίες ψευδαισθήσεις διαλύθηκαν: ο γενικός διευθυντής, και στρώματα μεσαίων μάνατζερ, ανάμεσά τους και ο Keith, και πολλοί συνάδερφοι απολύθηκαν. Σκανδαλιστήκαμε με την αποζημίωση που διεκδίκησε και πήρε τελικά ο γενικός διευθυντής. Σαστίσαμε με το αναπάντεχο της θεομηνίας και απορήσαμε για το αδίστακτο, αόρατο χέρι πίσω από τέτοιες εταιρικές αποφάσεις. Βρισκόμαστε πολύ κάτω στην πυραμίδα για να ξέρουμε ποιος κινεί τα νήματα, ποιος κατέχει την πραγματική εξουσία. Ό,τι και όποιος να ήταν, η απόφαση πάρθηκε σε λίγες ώρες μετά από λίγη αριθμητική, χωρίς έγνοια για τις επιπτώσεις σε ανθρώπινες ζωές, ενώ το όλο εγχείρημα υλοποιήθηκε κλινικά και ψυχρά. Αλλά αυτός είναι ο καπιταλισμός, κάποιος θα αντέτασσε. Την εξυγίανση και τα ηνία αυτού που απέμεινε από το «Κέντρο Τεχνολογίας», ανέλαβε ο ψηλός και μελαχρινός Γάλλος μάνατζερ, που πολλοί από τον είχαν κόψει να συμμετέχει σε μια σύντομη και ύποπτη συνάντηση με ένα επιτελείο που μας επισκέφτηκε από την μητρική. Έκτοτε οι φήμες οργίαζαν· η «ανασυγκρότηση» ήταν βέβαια.   

Εγώ επέζησα τις περικοπές, τσεκούρωμα καλύτερα, μαζί με μερικούς ακόμα στην αποδεκατισμένη και ακέφαλη πλέον πρώην ομάδα του Keith. Ο Keith εξαφανίστηκε από τα γραφεία μας αυθημερόν μαζί με μια σειρά από άλλους μεσαίους μάνατζερ που απολύθηκαν. Ήταν το τελευταίο φθινόπωρο του 1999, της χιλιετίας σύμφωνα με τη λαϊκή σύμβαση των στρογγυλών αριθμών, με ανάμικτα συναισθήματα που μόλις είχα επιβιώσει έναν ακόμα γύρω απολύσεων στην εταιρική καριέρα μου. Παρά τις φιλοφρονήσεις όμως και προσπάθειες καθησυχασμού από τον Γάλλο διευθυντή μας, και κάτι φανταχτερές παρουσιάσεις σχετικά με το αναθεωρημένο σχήμα και το «όραμα» και την φρέσκια «στρατηγική» του Κέντρου, πέρα από τους ιθύνοντες του πυρήνα της διεύθυνσης, λίγοι απλοί στρατιώτες πήραν στα σοβαρά. Αποφάσισα να φύγω.

O Eric D ήταν ένας contractor, που μαζί με τον γέροντα ομότιμό του, με έμπασαν στα χρηματιστηριακά. Και οι δύο είχαν προσληφθεί από το «Κέντρο» για κάποιες επείγουσες ανάγκες, πριν ακόμα γεννηθούν υποψίες για το μέλλον του. Ο Eric, ισόβιος και αυτός ανάδοχος έργων μικρής διάρκειας, διαφήμιζε σε μένα στα εισοδηματικά πλεονεκτήματα μιας τέτοιας εργασιακής σχέσης, παρά την προσωρινότητά, την αστάθεια, την αβεβαιότητα, την ανασφάλεια και τα άλλα ψυχολογικά, που τους «μόνιμους» σαν και μένα υποτίθεται ότι δεν μας απασχολούσαν. Η τεράστια, τελευταίας τεχνολογικής λέξης ΒMW, με την οποία πηγαινοερχόταν από το Northfield του Birmingham σχεδόν καθημερινά, ήταν μια ακόμα αδιάψευστη μαρτυρία των πλεονεκτημάτων του να είναι κάποιος ανάδοχος – μας είχε πει παρεμπιπτόντως. Ήταν ένας αξιαγάπητος, μικρόσωμος, νέγρος Τζαμαϊκανός, ο Eric, μ’ ένα εύκολο μεταδοτικό γέλιο, που ζούσε στο Birmingham με την οικογένεια του. Δουλεύοντας πίσω από τον εργαστηριακό πάγκο του, δεν έχανε στιγμή από τις ατέρμονες ραδιοφωνικές μεταδόσεις του αγαπημένου τους σπορ, του κρίκετ, όταν έπαιζαν οι West Indies.

Με αφορμή τις γειτονιές και στέκια του Birmingham με τα οποία ήμουν οικείος από τον καιρό εκεί, αλλά κυρίως τεχνικά θέματα που για κάποιο λόγο είδε σε μένα έναν γκουρού γνώσης και εμπειρίας για τα οποία θα μπορούσε να αποταθεί και να αντλήσεις ιδέες και γνώσεις – to pick my brains, που λένε.  Όταν το συμβόλαιο του με το «Κέντρο» έληξε κατέληξε σε μια τεχνολογική start-up, που κατά πρωτοφανή τρόπο το κέντρο ανάπτυξης της στήθηκε στο Birmingham, δηλαδή σε μια πόλη που το όνομά της είχε ταυτιστεί με την παρακμή της μανουφακτούρας στην Αγγλία, εξακολουθούσε να με τηλεφωνεί για τεχνικές συμβουλές, αλλά και για να με δελεάσει να εργαστώ στην start-up όπου είχε αναλάβει το ρόλο κάποιου μάνατζερ. Τα λεφτά ήταν πολλά, πολύ καλά, ασύγκριτα με αυτά που μας έδινε η πολυεθνική. Δεν μου έκρυψε ότι η στρατολόγηση μου θα του απέφερε κάποιο μπόνους, αλλά δεν είδα τίποτε το μεμπτό εκεί.

Στην αρχή το όλο εγχείρημα, ο τρόπος και τόπος που στήθηκε η νέα εταιρία ex nihilis, οι απίστευτοι μισθοί που πρόσφερε, η απίστευτη ροή κεφαλαίων από κάποια επενδυτική εταιρία με έδρα το Hong Kong, όλα αυτά μου δημιούργησαν υποψίες και δισταγμό. Τελικά, μέσα από το βαρύ κλίμα των δυσάρεστων εξελίξεων στο Κέντρο του Reading, χωρίς ευκρινές αντικείμενο δουλειάς, χωρίς προοπτική για την ειδικότητα μου από ό,τι φαινόταν, χωρίς συναδέρφους να στηριχτώ, πήρα την απόφαση να επιστρέψω στο Birmingham. Τα λεφτά ήταν καλά -χωρίς αμφιβολία. Το εισόδημα και η περιουσία, που είχαν ήδη γίνει σημαντικό μετρήσιμο συστατικό της επαγγελματικής αξίας και γενικότερα της ύπαρξης, όχι μόνον θα διατηρούνταν αλλά και θα αυξάνονταν δραματικά. Η J και ο A θα έμεναν εκτός του μεγαλύτερου σχήματος των πραγμάτων και σχεδίων μου: απλώς θα ενημερωνόταν με την τετελεσμένη απόφαση μου. Με την αλλαγή δουλειάς, με την καινούργια να αρχίζει ουσιαστικά με τον καινούργιο χρόνο και «χιλιετία» θα μου δινόταν η ευκαιρία να περνούσε Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά, δυο γιορταστικές βδομάδες με την J και τα παιδιά στο Weston. Το επιζητούσε από καιρό η J κάτι τέτοιο και, σκέφτηκα, θα την ικανοποιούσε και χαροποιούσε και θα γινόταν «μεγάλη η χάρη μου».

Πριν τα Χριστούγεννα χρειάστηκε να πεταχτώ στο Birmingham να γνωρίσω το αφεντικό, μετά από μιαν απρόσωπη τηλεφωνική συνέντευξη που είχαμε ενώ ήμουν στο Reading, και μαζί του το καινούργιο μου περιβάλλον. Ο Hugh B, πίσω από ένα αφράτο, ροδοκόκκινο, στρογγυλό πρόσωπο και διανοουμενίστικα γυαλιά ήταν κατηγορηματικός στα λόγια του: για τις προοπτικές της εταιρίας, για τις φιλοδοξίες του να ξεφτιλίσει τον ανταγωνισμό από τα μεγαθήρια, να την φέρει στην κορυφή, για τα πλούτη από τις περιζήτητες μετοχές όταν αυτή θα γινόταν ανώνυμη εταιρία για τον ίδιο και τους εργαζόμενους στους οποίους θα έδινε ένα κομμάτι. Ήταν σίγουρος για τον εαυτό του, έπλεε σε πελάγη αυτοπεποίθησης, που όμως φάνηκε ότι δεν στηριζόταν σε κάποια εις βάθος  τεκμηριωμένη ανάλυση της πραγματικότητας και σε κάποιον επιμελή σχεδιασμό, ενώ η τεχνική κατάρτιση του ίδια ήταν γενική και περιορισμένη. Με μια λέξη θα τον χαρακτήριζα αιθεροβάμονα.

Ένα μεγάλο μέρος της αυτοπεποίθησης του, διαπίστωσα αργότερα, οφειλόταν σε μιαν γερή οικονομική βάση που μια πλούσια σύζυγος και κάτι κληρονομικά ή και τα δύο του είχαν εξασφαλίσει, καθώς και το ότι το μέγιστο μέρος του επιχειρηματικού ρίσκου θα το επωμίζονταν οι επενδυτές από το Hong Kong, τους οποίους είχε καταφέρει να πείσει για τις υψηλές πιθανότητες επιτυχίας του εγχειρήματος, για το business case. Ήταν νεότερος από μένα, τον Eric, έναν βετεράνο μηχανικό της αμυντικής βιομηχανίας που έβγαλε από την σύνταξη και έπεισε να δουλέψει για αυτόν. Και αυτή η φαινομενικά μεγαλύτερη επιτυχία σε καριέρα και ζωή, από μεγαλύτερους σε ηλικία στη δούλεψη του, πρόσδιδε αέρα στη διοικητική του αυθεντία. Η δυσλεξία που πρόδιδαν τα e-mail του δεν στεκόταν εμπόδιο σε διαπραγματεύσεις και έναν διευθυντικό ρόλο σχεδόν απόλυτης εξουσίας στο ανθρώπινο περιβάλλον της εταιρίας. Οι δυο συνεταίροι του ήταν ανθρωπάκια και τοποθετημένοι σε διευθυντικά περιφερειακούς ρόλους· ο Hugh κινούσε τα νήματα και αλίμονο στους εργαζόμενους, που είχε προσλάβει, αν δεν ακολουθούσαν τις συχνά αντιφατικές ντιρεκτίβες που ανακοίνωνε στην πορεία ανάπτυξης και παραγωγής του πρώτου προϊόντος.

Οι αρχικές εντυπώσεις από τον Hugh ζύγισαν αρνητικά και σε βάρος της απόφασης η οποία όμως είχε ήδη ληφθεί. Το Birmingham, από μιαν περίεργη κι εν πολλοίς ανεξήγητη νοσταλγία που το παρελθόν και οι αναμνήσεις, καλές ή κακές, δημιουργούν μέσα μας, ασκούσε μια έλξη και πρόσφερε την αμυδρή πιθανότητα να ξεκινούσα ένα ακόμα μικρό κομμάτι της ζωής μου εκεί. Όσο και αν το παρελθόν και τα νιάτα δεν αναβιώνονται. Η έδρα της καινούργιας δουλειάς βρισκόταν στο Small Heath, μια φτωχική συνοικία πέρα από το κέντρο της πόλης, με τον πυρήνα του πληθυσμού της να αποτελείται από μουσουλμάνους μετανάστες· μια συνοικία για την οποία η πρώτη μου περίοδο στο Birmingham είχε σχηματίσει αρνητικές υποδηλώσεις, ίσως κι από τις γνώριμες σε όλους μας πολιτιστικές και ρατσιστικές προκαταλήψεις. Στο parking του βιομηχανικού κτήριο που το ισόγειό του μας στέγαζε, ανάμεσα σε αποθήκες και επιχειρήσεις ταπεινότερων δραστηριοτήτων, τα μόνα στοιχεία που μαρτυρούσαν μια φιλόδοξη start-up με στιβαρές επενδυτικές πλάτες, που σκόπευε στη σχεδίαση μοντέρνας τεχνολογίας προϊόντων που θα σχεδιάζονταν κάτω από την στέγη του, ήταν παραταγμένα τα πολυτελή σπορ αυτοκίνητα του Hugh και των δύο συνεταίρων του, διαφορετικά για κάθε εποχή του χρόνου. Στο εσωτερικό επικρατούσε χάος. Χάος μέχρι τις σχεδόν νυχτερινές ώρες ενός ωραρίου που η τήρηση πέρα των νόμιμων ορίων εργασίας ήταν σιωπηρή απαίτηση του αφεντικού. Γιατί άλλωστε μας χρυσοπλήρωνε; Χάος από την πρόχειρη εργονομία ενός χώρου με στοιχειώδη επίπλωση, από το πήγαινε-έλα εργαζομένων με διαφορετικούς ρόλους σε έναν ασφυκτικά μικρό χώρο, την ευδιάκριτη προστακτική φωνή του Hugh να αντηχεί περιοδικά, την συνεχή αναδιάταξη του χώρου μιας επιχείρησης εν τη γενέσει της, τις καθημερινές deliveries επίπλων και οργάνων. Η ευταξία, η οργάνωση, η ωριμότητα, η εργασιακή νηφαλιότητα του προηγούμενου περιβάλλοντος, προϋπόθεση παραγωγικότητας, πέρα από την εντατικοποίηση της εργασίας, θα μου έλειπε. Στο άλλο σκέλος της ζυγαριάς, το χρήμα, ο παχυλός μισθός, βάραινε περισσότερο από τον Hugh, το Small Heath, το χάος –από το περιβάλλον και τους ανθρώπους. Συμβαίνει συχνά στη ζωή μας – η έκσταση του χρήματος να μας συνεπαίρνει. Η J και τα παιδιά δεν μπήκαν στη ζυγαριά για τρίτη φορά, ελάχιστα ψήγματα έκανε η σκέψη για την υποτίθεται οικογένειά. Αυτό θα γινόταν η αφορμή για να επέρθει μια κρίση από τα χρόνια προβλήματα που σκούπιζα κάτω από το χαλί.

60 - Μια Αψυχολόγητη Απιστία

Μετά από μια βδομάδα, δέκα μέρες ίσως, σε ανύποπτο χρόνο, και ενώ κόντευα να ξεχάσω τους ντροπιαστικούς χαριεντισμούς με την Penny στο πάρτι της «πεθεράς», ντροπιαστικούς ακόμα και για τα ήθη και τις συμπεριφορές της μικρομεσαίας Αγγλίας, παρακινημένος από τη θολούρα των αναμνήσεων από εκείνο το απόγευμα και ένα ισχυρό libido, βρήκα το τηλέφωνο του σπιτιού της Penny στην ατζέντα της J και τηλεφώνησα σπίτι της. Διάρκεσε δευτερόλεπτα: ήταν η ίδια δύσκολο να μιλήσει -για ευνόητους λόγους. Με πήρε το άλλο πρωί, με τον Dereck προφανώς στην δουλειά, με μια φίλη από δίπλα. Υπήρξε αμηχανία και μυστικότητα και ψίθυροι εκατέρωθεν. Υπήρχαν συνάδερφοι γύρω μου. Την πήρα το ίδιο βράδι, σε μια ώρα που θα ήταν μόνη στο σπίτι -όπως συνέβαινε σχεδόν κάθε βράδι τέτοιες ώρες όπως μου είχε πει. Η συνομιλία ήταν και πάλι ψυχρή, το τηλέφωνο τοποθετούσε πρόσθετα εμπόδια στην ήδη προβληματική επικοινωνία μου με ανθρώπους, αλλά κανονίσαμε ραντεβού για το επόμενο Σάββατο, στο περιθώριο, όπως είπα, ενός δήθεν επαγγελματικού ταξιδιού στο Birmingham. Πίστευα ότι είχαμε και οι δύο πλήρη επίγνωση  ως προς το που ένα τέτοιο ραντεβού στόχευε και που θα οδηγούσε. Ένα ακόμα ψέμα στην J για την απουσία μου από την οικογενειακή φωλιά του Weston έγινε εύκολα πιστευτό.

 Έφυγα από νωρίς του Σαββάτου έχοντας κλείσει ένα δωμάτιο (για ένα άτομο) σε ένα B&B του Longbridge. Κλείσαμε ραντεβού για νωρίς το βράδι σε ένα μεγάλο pub South Bristol Road που οδηγεί στο κέντρο, μακριά από την γειτονιά της. Ήρθε στην ώρα της με ίδιες προσδοκίες με τις δικές μου για τα επακόλουθα, σε ένα παρόμοιο εφαρμοστό μίνι φόρεμα μέσα από το οποίο διαγραφόταν παραπάνω από ικανοποιητικές για κάθε αντρικό μάτι καμπύλες στο petite κορμί της. Επισκεπτόταν τακτικά το γυμναστήριο για να διατηρήσει το σώμα της -μου απάντησε στο κλισέ κομπλιμέντο που μου ήρθε στο μυαλό εύκολα, καθώς όταν εμφανίστηκε βρισκόμουν ήδη στην δεύτερη και Τρίτη μπύρα. Στις ανησυχίες που εξέφρασα αποκρίθηκε ότι δεν θα υπήρχαν αδιάκριτα βλέμματα, ούτε γνωστοί που θα διεμήνυαν στον Dereck τις μπερμπαντιές της συζύγου του. Με καθησύχασε. Και αν υπήρχαν για τέτοιου είδους κουτσομπολιά και κακές γλώσσες και εχθρικά βλέμματα από τρίτους δεν της καιγόταν καρφί: “Ι don’t give a fuck”, έλεγε και ξανάλεγε με πείσμα, αν και φαινόταν κατά βάθος ότι φοβόταν τις αντιδράσεις του: η ζωή της με τον Dereck έπλεε σε ένα πέλαγος αδιαφορίας, μέχρι μένους, ανάμεσα σε συχνούς συζυγικούς καυγάδες. Είχε να κάνει σεξ με τον άντρα της πολλούς μήνες. Δύσκολο να το αντέξει κάποια στην ηλικία της και επιζήμιο για τη θηλυκότητα και σεξουαλικότητα, σκέφτηκα. Αν δεν ήταν τα παιδιά θα τον είχε παρατήσει από καιρό. Το παρακατιανό σόι των D’s «της την έδινε» για την χυδαιότητα και τρόπους του· η ίδια προερχόταν από «καλύτερη» και εξευγενισμένη οικογένεια, και δεν κατάλαβε πως μπήκε σε αυτό το λούκι και βρέθηκε ανάμεσα σε αγροίκους. Η J «πρέπει να έχει μια δόση τρέλας». “She is mad!”, είπε, υπονοώντας μιαν απορία και για την δική μου θέση ανάμεσά τους. Κατάλαβα: η Penny και η οικογένεια της ανήκαν σε μια διαφορετική τάξη από αυτήν των D’s και μόνον ένας ευκαιριακός και πρόσκαιρος έρωτας την έριξε στην αγκαλιά του Dereck και στο δίχτυ της οικογενειακής μαφίας, όπως με πίκρα και μένος ανέβαζε και κατέβαζε την οικογένεια που είχαμε και οι δυο προσεταιριστεί.

Την άκουγα παθητικά και σε πολλά θα από αυτά που έλεγε θα συμφωνούσα, αλλά διάθεση για πολύ κουτσομπολίστική κουβέντα είχα. Το μυαλό μου ταξίδευε στο τι θα ακολουθούσε, που ήταν πλέον σχεδόν βέβαιο. Ο σκοπός της επίσκεψής ήταν διαφορετικός και συγκεκριμένος, κάτι που ξέραμε πολύ καλά και οι δύο.  Όπως και στο pub του Weston την άγγιξα ανάμεσα στα γυμνά πόδια, περισσότερα  απερίσκεπτα αυτή τη φορά με την ελευθερία που μου έδινε το ανώνυμο περιβάλλον, και τη φίλησα σαν στη ρουτίνα μιας παγκόσμια αποδεκτής ερωτικής διαδικασίας. Ανταποκρίθηκε, με κλειστά μάτια και το πάθος μιας γυναίκας που ο έρωτας έχει λείψει απελπιστικά και δεν μπορεί να περιμένει για τα καθέκαστα.

Φύγαμε με ταξί για το B&B, χωρίς πολλές περαιτέρω κουβέντες. To B&B ήταν κλειδωμένο, σκοτεινό, πέρα από το θαμπό φως του προθάλαμου, και ήσυχο. Ήμουν, προφανώς, ο μοναδικός πελάτης εκείνο το βράδι. Πριν τα σκαλιά για το δωμάτιο συναντήσαμε τη θολή σκιά του ξενοδόχου. “Hello…” είπε με ένα δυσδιάκριτο μάλλον ουδέτερο χαμόγελο: θα υπήρχε κάποιος μάρτυρας στο ξενοδοχείο, αλλά τι μας ένοιαζε. Δεν περίμενε να έφερνα γυναίκα, καθώς είχα τσεκάρει σόλο νωρίτερα. Προς ανακούφισή μου αποσύρθηκε διακριτικά στο σκοτάδι σα να μην συνέβαινε τίποτε. Μετά από αρκετά ποτά στο pub, μετά από τόσο λόγια και υπονοούμενα και το γεγονός ότι χωρίς δισταγμό με ακολούθησε στο Β&Β δεν χρειάστηκαν εισαγωγές. Πηγαίναμε εκεί για κάτι συγκεκριμένο, εκείνη από όσο κατάλαβα διψασμένη για αυτό και μνησικακία για τον άντρα της, ενώ εγώ δεν ανάλυσα και πολύ τα πως και γιατί. (Από ένα αίσθημα εκδικητικότητας χωρίς πραγματική βάση; Από έναν γενικά ενστικτώδες πόθο για γυναίκες;) Το ξέραμε. Βγάλαμε τα ρούχα της και έπεσα επάνω της χωρίς κανένα από τα προοίμια που συνηθίζουν οι καλοί και γνήσιοι εραστές. Το πρόσωπό της μόρφαζε άσχημα από κοντά. Αναστέναζε δυνατά όσο ήμουν μέσα της, αλλά το όλο συμβάν κράτησε δευτερόλεπτα. Σίγουρα θα μας άκουσε ο ξενοδόχος σε κείνο το μέρος που είμαστε οι μόνοι φιλοξενούμενοι. Δεν ξέρω τι ένιωσε· η κούραση και νύστα μ’ έκαναν αδιάφορο. Πλύθηκε στο μπάνιο που ήταν έξω από το δωμάτιο κι έφυγε χωρίς πολλά. Μπορεί και να είχε πείρα από αυτά τα ‘one night stands.’  Το δικό μου ήταν το πρώτο στην ζωή μου.

Μετά από μέρες το βίντεο από το πάρτι γενεθλίων της Eunice κυκλοφόρησε ανάμεσα στα διάφορα μέλη της οικογένειας. Κάτι τις πρόσεξαν η Eunice και οι αδερφές της J: πρόσεξαν δυο ανθρώπους καθισμένους στο bar, τον υποφαινόμενο και την Penny να ερωτοτροπούν. Διαβίβασαν τις παρατηρήσεις τους στη J, φυσικά, που περιέργως αντέδρασε ήπια και με χιούμορ. Που να φανταστεί τη συνέχεια που υπήρξε στο Birmingham! To χειρότερο σχόλιο της: «Αν ακούσει ή δει τίποτε από αυτά ο Dereck, θα τη σκοτώσει, τη σκύλα! » Ως απάντηση, προσποιήθηκα ότι δεν θυμόμουν κάποιο φλερτ με την Penny· θα μου αδιανόητο και εξωφρενικό παρουσία μάλιστα του άγριου αδερφού της και συζύγου της Penny στον ίδιο χώρο. Το επεισόδιο ανασκαλεύτηκε άλλη μια φορά από την Eunice και τελικά ξεχάστηκε. Θα περάσουν χρόνια πριν μάθω ότι ο Dereck και η Penny έκαναν το αυτονόητο και διέλυσαν τον γάμο τους.

Από το Fred και τους γιούς του, τις οικογένειες και τα εγγόνια τους, στις συνάξεις που βρέθηκα ανάμεσά του, τις συζητήσεις με τον Fred μετά τα πολλά Irish whiskey, όπως και λίγο νωρίτερα στη ζωή μου από τις μέρες μου στο εργοστάσιο του Rochester, έμαθα κάτι για τη μεταμόρφωση μιας αποδεκατισμένης και κατακερματισμένης, βρετανικής εργατικής τάξης. Μια μικρή μερίδα της, που από τον πυθμένα της κοινωνίας, σκαρφάλωσε τα λιγοστά πρώτα σκαλοπάτια στην κοινωνική πυραμίδα, κατάπιε πολλές ταπεινώσεις στην πορεία, χάριν στην ανασφάλεια για το αύριο και την ανάγκη να αυτό-συντηρηθεί, έγινε πειθήνιο εργαλείο του συστήματος, με σχετικά πενιχρά υλικά ανταλλάγματα. Μια μεγάλη μερίδα κατέληξε να απαρτίζει αυτό που λέμε underclass, βυθίστηκε σε μια μόνιμη κατάσταση καθημερινή μιζέριας, βρήκε εκτόνωση στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά, εναλλάξ με ρατσισμό και βία και παρανομίες κάθε λογής. To σύστημα είχε κερδίσει και επεβίωνε παρά τις κραυγαλέες ανισότητες. Η τάξη αυτή δεν είχε συνείδηση, ούτε προορισμό, ήταν αλλοτριωμένη, χαμένη στον κόσμο της να τα βάζει με φανταστικούς εχθρούς ντόπιους και ξένους. 

Tuesday, October 13, 2026

59 - To Πάρτι των D's

Τον Μάιο του 1999, με εστία το Weston, στους γενικά ήσυχους διαύλους επικοινωνίας της ευρύτερης φαμίλιας των D επικράτησε μια ασυνήθιστη κινητικότητα -με τους τρεις γιους που ακόμα ζούσαν στο νότιο Birmingham, συγγενείς και στενούς οικογενειακούς φίλους. H Eunice, έμαθα, συμπλήρωνε 60 χρόνια, σταθμό μιας ακόμα δεκαετίας ζωής. Οι Βρετανοί και πολλοί λαοί της Δύσης -κι όχι μόνον- δίνουν μεγάλη βαρύτητα σε τέτοιου είδους στρογγυλά νούμερα και επετείους. Oι τρεις αδερφές, υπό την επίβλεψη της Sharon και την διακριτική επίβλεψη του Fred, ετοιμάζονταν πυρετωδώς για την σημαδιακή ημέρα. Οι αδερφοί από το Birmingham με τις οικογένειες τους και οικογενειακούς φίλους εκεί, οργάνωναν μια μεγαλειώδη κάθοδο στο Weston την μέρα των γενεθλίων. Αυτό που κατάλαβα, από όσα έπιανε το αυτί, ήταν ότι η Eunice επ’ ουδενί λόγω δεν έπρεπε να υποψιαστεί τίποτε μέσα από πυρετώδη τηλεφωνήματα και τρεχάματα. Ένα κατάλληλο πρόχειρο ψέμα ήταν έτοιμο και πιστευτό: την Κυριακή του πάρτι των γενεθλίων στο παραθαλάσσιο pub τoυ Weston, όπου καμιά φορά το γεροντικό ζευγάρι πήγαινε για το κυριακάτικο του roast, θα έφερναν την Eunice με πρόσχημα ακριβώς αυτό: ένα απλό και συνηθισμένο κυριακάτικο roast, στην παρέα της Sharon και του Tony· τίποτε θεαματικό, δηλαδή: μια σεμνή τελετή γιορτασμού γενεθλίων θα ήταν, όπως κάθε χρονιά. 

Ενόψει ενός μεγαλοπρεπούς απ’ ό,τι φαινόταν πάρτι, οι τρείς αδερφοί της J σταμάτησαν από σπίτι της, ώστε η Eunice μην υποψιαστεί τίποτε  και να διατηρηθεί στο ακέραιο το μέγεθος της έκπληξης που είχε επιμελώς κρυφά προετοιμαστεί. Οι τρεις αδερφοί κατέφτασαν με ελάχιστη προειδοποίηση, λίγο πριν το μεσημέρι, και με βρήκαν απροετοίμαστο: μόλις είχα προλάβει να ανοίξω ένα κουτάκι μπύρα και ως νηφάλιος δεν κατάφερα έγκαιρα να καταπολεμήσω τα νεύρα που τέτοιες συναντήσεις τεντώνουν. Όσο καλά και κατάφερα και τα πήγα με τον Fred, και ως ένα βαθμό βαθμό με τις γυναίκες της φαμίλιας, τους υπόλοιπους, τους καθαρόαιμους Εγγλέζους και Brummies των D, τους αντιμετώπιζα με καχυποψία, ως απόμακρους ανθρώπους που πίστευα ότι με θεωρούσαν κάποιο παρείσακτο ξένο σώμα, ενώ στην ουσία η παρουσία μου στην περιφέρεια της οικογένειας μάλλον δεν τους απασχολούσε: λίγοι στην φαμίλια των D’s ασχολούνταν με αυτήν την σχέση. Η εικόνα, όμως, του Mickey που με αγνόησε περιφρονητικά από καθώς φαινόταν ρατσιστικά κίνητρα, προσβλητικά για τον κόσμο και την κουλτούρα μου, το χέρι που του πρόσφερα και δεν το δέχτηκε, στο αποχαιρετιστήριο πάρτι του Fred και της Eunice στο Coppice ήταν ακόμα ζωντανή στο μυαλό μου.

Και πρώτος μπούκαρε στο σπίτι ο Mickey. Δεν σηκώθηκα από την άκρη του καναπέ πίσω από την πόρτα του καθιστικού δωματίου, όπου καθόμουν με ένα γεμάτο κουτάκι μπύρας. Κατευθύνθηκε κάπως ορμητικά προς τη μεριά μου και άπλωσε το χέρι του με ένα χαμόγελο: ‘Hey, Leo!’ Του έδωσα το δικό μου χλιαρά, σοβαρός και αφηρημένος, με το αμερικάνικο ‘How are you doing?’ που ερχόταν πρόχειρο και αυθόρμητο σε τέτοιες περιπτώσεις. Θυμόταν άραγε εκείνο το ασήμαντο επεισόδιο του Coppice και επιθυμούσε να κατευνάσει κάτι που τον απασχολούσε, να επιφέρει έναν συμβιβασμό; Είδε ότι το σόι του, με τον πατέρα του πρώτο και καλύτερο, είχε πλέον αποδεχτεί και αγκαλιάσει στους κόλπους του και μένα και τον Α, τον μικτής ράτσας καρπό με την αδερφή του; Δεν θα ξαναμιλούσαμε, ούτε θα διασταυρώνονταν οι ματιές μας έκτοτε. Ρατσιστικά ένστικτα, όμως,  ενώ καταπιέζονται προσωρινά και για τα μάτια του κόσμου, σπάνια εγκαταλείπουν κάποιον βαθιά διαποτισμένο από προκαταλήψεις. Ο μοναχογιός του Mickey και της Glad, της γυναίκας-σκιάχτρο και λείψανο, ακολούθησε σε γενικές γραμμές μια προβλέψιμη πορεία: κατατάγηκε στο βρετανικό στρατό, εντάχθηκε σε ακροδεξιές, εθνικιστικές και ρατσιστικές οργανώσεις, διαφήμισε με ζήλο την «ιδεολογία» του στο Facebook, τελικά «ντρόπιασε» το επίθετο της οικογένειας με πράξεις ασέλγειας με ανήλικη. Ο πατριάρχης δεν έζησε να δει την κατάληξη ενός από τα εγγόνια του,  ευτυχώς μοναδική στη μεγάλη οικογένεια.

Όλα ήταν έτοιμα και το πάρτι γενεθλίων της Eunice ξεκίνησε όπως είχε προσχεδιαστεί στην τελευταία λεπτομέρεια. Ο κόσμος, από το Birmingham, το Weston, παιδιά και εγγόνια, ο μεγαλύτερος της αδερφός στο αναπηρικό καροτσάκι, εγώ με τον Α από το χέρι, μαζευτήκαμε στην καπαρωμένη για την επέτειο αίθουσα εκδηλώσεων ενός παραθαλάσσιου pub στις παρυφές της πόλης. Υπήρχε ένας μπουφές με σάντουιτς και σνακ, τραπέζια διάσπαρτα για τους καλεσμένους, μπαλόνια και κονκάρδες με ευχές στους τοίχους, ένα πανό απέναντι από την είσοδο με εορταστικές φιγούρες και τη φράση “Happy 60th Birthday, Eunice!” Σταθήκαμε να περιμένουμε όλοι όρθιοι πίσω από την κλειστή πόρτα της αίθουσας για τον ερχομό της εορτάζουσας. Σε λίγο, συνοδεία του Fred, της Sharon και του Tony, μάλλον ανυποψίαστη, όχι τόσο για κάποιο γενικό πάρτι, όσο για το πλήθος των καλεσμένων που είχαν συρρεύσει από διάφορες μεριές της Αγγλίας. Το μέγεθος της έκπληξης δεν θα μπορούσε να το κριθεί εύκολα κανείς από τις αντιδράσεις της: έβαλε τις δυο παλάμες στο στόμα της για να μην αναφωνήσει, μια χειρονομία που κράτησε δευτερόλεπτα αλλά θα ικανοποίησε τους ιθύνοντες νόες και οργανωτές. Όταν τις ανασήκωσε εμφανίστηκε στο πρόσωπό της ένα συγκρατημένο χαμόγελο χαράς και έκπληξης. Υπέθεσα ότι είχε κάποιες υποψίες. Τραγουδήσαμε, βέβαια, το “Happy Birthday to you…” με μουσική υπόκρουση από τα ηχεία του χώρου, υψώσαμε στην υγειά της τα ποτήρια μας με κάτι fizzy που ίσως ήταν σαμπάνια, μερικοί έβγαλαν τα λογύδρια, ειπώθηκαν αστεία, φωτογραφήθηκε με τα παιδιά και εγγόνια της γύρω από τη γενέθλια τούρτα. Και μετά όλοι, όπως γίνεται πάντα σε τέτοιες εκδηλώσεις, μετά από μερικά σάντουιτς από τον μπουφέ, το ρίξαμε στο ποτό. 

Η J, με ένα ποτήρι πάντα στο γερμένο χέρι, είχε απορροφηθεί από τις πολυεπίπεδες εκείνο το απόγευμα οικογενειακές συναναστροφές. Τουλάχιστον, είπα στον εαυτό μου, δεν ήταν το πεδίο ούτε ο χρόνος κατάλληλοι για φλερτ και την ομαλή κατάληξη της Κυριακής την είχα προεξοφλήσει. O A έβρισκε την χαρά θεού της ηλικίας του ανάμεσα στα πολλά ξαδέρφια του στη μικρή disco που είχε στηθεί σε μια γωνιά του χώρου. Πολύ κοινωνικός από νήπιο ο A και πάντα τον έβρισκα ανάμεσα σε άλλα παιδιά με τα αφράτα μάγουλα του αναψοκοκκινισμένο, λαχανιασμένο από την έκσταση των παιχνιδιών που λαχταρούσε. Εγώ έστεκα μόνος ανάμεσα σε ένα πλήθος με το οποίο δεν είχα πολλά κοινά να συναναστραφώ και κουβεντιάσω. Αλλά και να είχα κάτι να πω και να ανοίξω κουβέντα με τον πρώτο τυχόντα δίπλα μου έπρεπε να ξεπεράσω κατ’ αρχήν τα ανυπέρβλητα εμπόδιο του εσωστρεφούς χαρακτήρα μου. Ένιωσα στην αρχή όπως συνήθως σε καθαρόαιμες βρετανικές εκδηλώσεις ξένος και παρείσακτος. Άρχισα να πίνω, από αμηχανία στην αρχή, επειδή δεν έβρισκα κάποιο στήριγμα να μιλήσω. Το μάτι μου πήρε την Penny, τη μικροκαμωμένη γυναίκα του Dereck, του, όπως τον είχα κρίνει, του πλέον καλοπροαίρετου και ευγενικού αδερφού της J, παρά τις ιστορίες που η ίδια είχε πλέξει γύρω από τον «τρομακτικό» χαρακτήρα του, που όμως, πάντα κατά την J, στεκόταν στην πλευρά του δίκιου. Η J είχε, βέβαια, σε πολλά θέματα από μιαν αόριστη αλληλεγγύη εξιδανικεύσει τα πρόσωπα της οικογένειάς της, ενώ από εμφανή προκατάληψη απορρίψει μορφές, όπως αυτές της Penny: ήταν μια bitch που μπορεί να απατούσε τον Dereck και έτρεφε μίσος προς το σόι της, αλλά ο τελευταίος είχε τον τρόπο και κυρίως την πυγμή να την βάζει στη θέση της.

 Ήταν εκείνο το απόγευμα και εκείνη μοναχική, καθισμένη μπροστά στο πάγκο του μπαρ, κοιτάζοντας προς το μέρος που χόρευαν και έπαιζαν τα παιδιά. Φορούσε ένα κολλητό στο κορμί της μπεζ μίνι φόρεμα. Μπορεί να είχε μέτρια φυσιογνωμία, αλλά τα βαμμένα ξανθά μαλλιά, κομμένα κοντά α λα γκαρσόν της πήγαιναν και πρόσδιδαν στην εμφάνισή της μια σοφιστικότητα και σχετική λεπτότητα στην προφορά και τους τρόπους, που γενικά έλειπε από τους D, ενώ η λεπτή μέση και πλάτη της, όπως παρατήρησα όταν παράγγειλα ένα ποτό, σχημάτιζαν ένα ελκυστικό και για τα μάτια μου διεγερτικό ensellure. Κάθισα δίπλα της. Μου χαμογέλασε, παρόλο που δεν είχαμε ως τότε συστηθεί. Τελικά γυρίσαμε και οι δυο προς τη μεριά του bar, αρχίσαμε να μιλάμε για τους D’s κυρίως, για την οικογενειακή «μαφία» όπως η Penny χαρακτήριζε το σόι και για την οποία, όπως φάνηκε, έτρεφε ένα απέραντο και ανεξήγητο μίσος. Είχα σχηματίσει την εντύπωση ότι ο  χαμογελαστός και φαινομενικά καλοπροαίρετος και ανοιχτόμυαλος Dereck, διέφερε από τους δυο άλλους αδερφούς του για να δικαιολογεί τέτοια συλλήβδην απέχθεια. Πέρασε από το μυαλό μου ότι η J ίσως να είχε κάποιο δίκαιο να την είχε χαρακτηρίσει ως bitch και slut.

Στο μεταξύ οι μπύρες άρχισαν να τυφλώνουν την κρίση. Έγειρα τον ώμο μου πιο κοντά στο μικροκαμωμένο σώμα της Penny. Άγγιξα το γυμνό της πόδι κάτω από τον ποδόγυρο του μίνι φορέματος, πρώτα με το πόδι μου και μετά με την παλάμη μου, υποτίθεται κρυφά από αδιάκριτα ή εξασκημένα βλέμματα. Δεν αντέδρασε· χαμογέλασε με το πρόσωπο στραμμένο προς το μπαρ χωρίς να το στρέψει προς εμένα, συνεχίζοντας να πίνει από το ποτό της -σα να μην συνέβαινε τίποτε. Μετά το τέλος εκείνης της επαφής, που από κάθε ηθική άποψη του καιρών και του τόπου θα χαρακτηριζόταν από απαράδεκτη έως χυδαία, και αφού με μια κλεφτή ματιά πίσω μου «σιγουρεύτηκα» ή μάλλον ξεγέλασα τον θολωμένο μυαλό μου με μια ψευδαίσθηση ότι δεν μας έβλεπε κανείς την φίλησα πεταχτά στην άκρη των χειλιών της. Από εκείνη την άκρη του pub! Και πάλι δεν αντέδρασε, δεν τραβήχτηκε, χαμογέλασε χωρίς νόημα, χαζά.

Μια από τις παρενέργειες τη μέθης είναι ότι δημιουργεί ανάμεσα στο μεθυσμένο και τον υπόλοιπο κόσμο ένα αδιαφανές παραπέτασμα και αμβλύνει την αίσθηση του περιβάλλοντος. Τα δεκάδες μάτια γύρω μου έγιναν το ένα και το αυτό με τα εξίσου τυφλά δικά μου. Προϋπήρχε και η αυταπάτη ότι καθόσον είναι κάποιος μεθυσμένος σε ένα τέτοιο χώρο και εκδήλωση, σε μια γιορταστική ατμόσφαιρα, σε ένα τέτοιο πλήθος, με τάσεις -λόγω κουλτούρας- ακραίας πόσης, όλοι πλην μικρών παιδιών (που έτσι ή αλλιώς κινούνται στο δικό τους περιχαρακωμένο χώρο), είναι εξίσου πιωμένοι και υφίστανται την ίδια απώλεια αισθήσεων με τον δράστη κάποιας παρεκτροπής, τον ένοχο μιας ασχημοσύνης. Και όμως! Υπήρχε κάποιος ανάμεσα στον κόσμο που κατέγραφε σε βίντεο τα διαδραματιζόμενα στο πάρτι τω γενεθλίων της Eunice και βέβαια χωρίς να το αντιληφθώ τους ερωτικούς χαριεντισμούς ανάμεσα σε μένα και την Penny στο φόντο του χορού και των παιχνιδιών των παιδιών και των άλλων μεθυσμένων του πάρτι. Στο τέλος εκείνων των «παράνομων» ερωτοτροπιών, προς το τέλος του πάρτι, κλείνοντας της ευτελώς το μάτι μου, γλίστρησα στο χέρι της Penny την επαγγελματική κάρτα με το τηλέφωνό μου στη δουλειά. Την πήρε, την δίπλωσε και την έχωσε διακριτικά στο τσαντάκι της.Τον Μάιο του 1999, με έδρα το Weston στους γενικά ήσυχους διαύλους επικοινωνίας της ευρύτερης φαμίλιας των D επικράτησε μια ασυνήθιστη κινητικότητα -με τους τρεις γιους που ακόμα ζούσαν στο νότιο Birmingham, συγγενείς και στενούς οικογενειακούς φίλους. H Eunice, έμαθα, συμπλήρωνε 60 χρόνια, σταθμό μιας ακόμα δεκαετίας ζωής. Οι Βρετανοί και πολλοί λαοί της Δύσης -κι όχι μόνον- δίνουν μεγάλη βαρύτητα σε τέτοιου είδους στρογγυλά νούμερα και επετείους. Oι τρεις αδερφές, υπό την επίβλεψη της Sharon και την διακριτική επίβλεψη του Fred, ετοιμάζονταν πυρετωδώς για την σημαδιακή ημέρα. Οι αδερφοί από το Birmingham με τις οικογένειες τους και οικογενειακούς φίλους εκεί, οργάνωναν μια μεγαλειώδη κάθοδο στο Weston την μέρα των γενεθλίων. Αυτό που κατάλαβα, από όσα έπιανε το αυτί, ήταν ότι η Eunice επ’ ουδενί λόγω δεν έπρεπε να υποψιαστεί τίποτε μέσα από πυρετώδη τηλεφωνήματα και τρεχάματα. Ένα κατάλληλο πρόχειρο ψέμα ήταν έτοιμο και πιστευτό: την Κυριακή του πάρτι των γενεθλίων στο παραθαλάσσιο pub τoυ Weston, όπου καμιά φορά το γεροντικό ζευγάρι πήγαινε για το κυριακάτικο του roast, θα έφερναν την Eunice με πρόσχημα ακριβώς αυτό: ένα απλό και συνηθισμένο κυριακάτικο roast, στην παρέα της Sharon και του Tony· τίποτε θεαματικό, δηλαδή: μια σεμνή τελετή γιορτασμού γενεθλίων θα ήταν, όπως κάθε χρονιά. 

Ενόψει ενός μεγαλοπρεπούς απ’ ό,τι φαινόταν πάρτι, οι τρείς αδερφοί της J σταμάτησαν από σπίτι της, ώστε η Eunice μην υποψιαστεί τίποτε  και να διατηρηθεί στο ακέραιο το μέγεθος της έκπληξης που είχε επιμελώς κρυφά προετοιμαστεί. Οι τρεις αδερφοί κατέφτασαν με ελάχιστη προειδοποίηση, λίγο πριν το μεσημέρι, και με βρήκαν απροετοίμαστο: μόλις είχα προλάβει να ανοίξω ένα κουτάκι μπύρα και ως νηφάλιος δεν κατάφερα έγκαιρα να καταπολεμήσω τα νεύρα που τέτοιες συναντήσεις τεντώνουν. Όσο καλά και κατάφερα και τα πήγα με τον Fred, και ως ένα βαθμό βαθμό με τις γυναίκες της φαμίλιας, τους υπόλοιπους, τους καθαρόαιμους Εγγλέζους και Brummies των D, τους αντιμετώπιζα με καχυποψία, ως απόμακρους ανθρώπους που πίστευα ότι με θεωρούσαν κάποιο παρείσακτο ξένο σώμα, ενώ στην ουσία η παρουσία μου στην περιφέρεια της οικογένειας μάλλον δεν τους απασχολούσε: λίγοι στην φαμίλια των D’s ασχολούνταν με αυτήν την σχέση. Η εικόνα, όμως, του Mickey που με αγνόησε περιφρονητικά από καθώς φαινόταν ρατσιστικά κίνητρα, προσβλητικά για τον κόσμο και την κουλτούρα μου, το χέρι που του πρόσφερα και δεν το δέχτηκε, στο αποχαιρετιστήριο πάρτι του Fred και της Eunice στο Coppice ήταν ακόμα ζωντανή στο μυαλό μου.

Και πρώτος μπούκαρε στο σπίτι ο Mickey. Δεν σηκώθηκα από την άκρη του καναπέ πίσω από την πόρτα του καθιστικού δωματίου, όπου καθόμουν με ένα γεμάτο κουτάκι μπύρας. Κατευθύνθηκε κάπως ορμητικά προς τη μεριά μου και άπλωσε το χέρι του με ένα χαμόγελο: ‘Hey, Leo!’ Του έδωσα το δικό μου χλιαρά, σοβαρός και αφηρημένος, με το αμερικάνικο ‘How are you doing?’ που ερχόταν πρόχειρο και αυθόρμητο σε τέτοιες περιπτώσεις. Θυμόταν άραγε εκείνο το ασήμαντο επεισόδιο του Coppice και επιθυμούσε να κατευνάσει κάτι που τον απασχολούσε, να επιφέρει έναν συμβιβασμό; Είδε ότι το σόι του, με τον πατέρα του πρώτο και καλύτερο, είχε πλέον αποδεχτεί και αγκαλιάσει στους κόλπους του και μένα και τον Α, τον μικτής ράτσας καρπό με την αδερφή του; Δεν θα ξαναμιλούσαμε, ούτε θα διασταυρώνονταν οι ματιές μας έκτοτε. Ρατσιστικά ένστικτα, όμως,  ενώ καταπιέζονται προσωρινά και για τα μάτια του κόσμου, σπάνια εγκαταλείπουν κάποιον βαθιά διαποτισμένο από προκαταλήψεις. Ο μοναχογιός του Mickey και της Glad, της γυναίκας-σκιάχτρο και λείψανο, ακολούθησε σε γενικές γραμμές μια προβλέψιμη πορεία: κατατάγηκε στο βρετανικό στρατό, εντάχθηκε σε ακροδεξιές, εθνικιστικές και ρατσιστικές οργανώσεις, διαφήμισε με ζήλο την «ιδεολογία» του στο Facebook, τελικά «ντρόπιασε» το επίθετο της οικογένειας με πράξεις ασέλγειας με ανήλικη. Ο πατριάρχης δεν έζησε να δει την κατάληξη ενός από τα εγγόνια του,  ευτυχώς μοναδική στη μεγάλη οικογένεια.

Όλα ήταν έτοιμα και το πάρτι γενεθλίων της Eunice ξεκίνησε όπως είχε προσχεδιαστεί στην τελευταία λεπτομέρεια. Ο κόσμος, από το Birmingham, το Weston, παιδιά και εγγόνια, ο μεγαλύτερος της αδερφός στο αναπηρικό καροτσάκι, εγώ με τον Α από το χέρι, μαζευτήκαμε στην καπαρωμένη για την επέτειο αίθουσα εκδηλώσεων ενός παραθαλάσσιου pub στις παρυφές της πόλης. Υπήρχε ένας μπουφές με σάντουιτς και σνακ, τραπέζια διάσπαρτα για τους καλεσμένους, μπαλόνια και κονκάρδες με ευχές στους τοίχους, ένα πανό απέναντι από την είσοδο με εορταστικές φιγούρες και τη φράση “Happy 60th Birthday, Eunice!” Σταθήκαμε να περιμένουμε όλοι όρθιοι πίσω από την κλειστή πόρτα της αίθουσας για τον ερχομό της εορτάζουσας. Σε λίγο, συνοδεία του Fred, της Sharon και του Tony, μάλλον ανυποψίαστη, όχι τόσο για κάποιο γενικό πάρτι, όσο για το πλήθος των καλεσμένων που είχαν συρρεύσει από διάφορες μεριές της Αγγλίας. Το μέγεθος της έκπληξης δεν θα μπορούσε να το κριθεί εύκολα κανείς από τις αντιδράσεις της: έβαλε τις δυο παλάμες στο στόμα της για να μην αναφωνήσει, μια χειρονομία που κράτησε δευτερόλεπτα αλλά θα ικανοποίησε τους ιθύνοντες νόες και οργανωτές. Όταν τις ανασήκωσε εμφανίστηκε στο πρόσωπό της ένα συγκρατημένο χαμόγελο χαράς και έκπληξης. Υπέθεσα ότι είχε κάποιες υποψίες. Τραγουδήσαμε, βέβαια, το “Happy Birthday to you…” με μουσική υπόκρουση από τα ηχεία του χώρου, υψώσαμε στην υγειά της τα ποτήρια μας με κάτι fizzy που ίσως ήταν σαμπάνια, μερικοί έβγαλαν τα λογύδρια, ειπώθηκαν αστεία, φωτογραφήθηκε με τα παιδιά και εγγόνια της γύρω από τη γενέθλια τούρτα. Και μετά όλοι, όπως γίνεται πάντα σε τέτοιες εκδηλώσεις, μετά από μερικά σάντουιτς από τον μπουφέ, το ρίξαμε στο ποτό. 

Η J, με ένα ποτήρι πάντα στο γερμένο χέρι, είχε απορροφηθεί από τις πολυεπίπεδες εκείνο το απόγευμα οικογενειακές συναναστροφές. Τουλάχιστον, είπα στον εαυτό μου, δεν ήταν το πεδίο ούτε ο χρόνος κατάλληλοι για φλερτ και την ομαλή κατάληξη της Κυριακής την είχα προεξοφλήσει. O A έβρισκε την χαρά θεού της ηλικίας του ανάμεσα στα πολλά ξαδέρφια του στη μικρή disco που είχε στηθεί σε μια γωνιά του χώρου. Πολύ κοινωνικός από νήπιο ο A και πάντα τον έβρισκα ανάμεσα σε άλλα παιδιά με τα αφράτα μάγουλα του αναψοκοκκινισμένο, λαχανιασμένο από την έκσταση των παιχνιδιών που λαχταρούσε. Εγώ έστεκα μόνος ανάμεσα σε ένα πλήθος με το οποίο δεν είχα πολλά κοινά να συναναστραφώ και κουβεντιάσω. Αλλά και να είχα κάτι να πω και να ανοίξω κουβέντα με τον πρώτο τυχόντα δίπλα μου έπρεπε να ξεπεράσω κατ’ αρχήν τα ανυπέρβλητα εμπόδιο του εσωστρεφούς χαρακτήρα μου. Ένιωσα στην αρχή όπως συνήθως σε καθαρόαιμες βρετανικές εκδηλώσεις ξένος και παρείσακτος. Άρχισα να πίνω, από αμηχανία στην αρχή, επειδή δεν έβρισκα κάποιο στήριγμα να μιλήσω. Το μάτι μου πήρε την Penny, τη μικροκαμωμένη γυναίκα του Dereck, του, όπως τον είχα κρίνει, του πλέον καλοπροαίρετου και ευγενικού αδερφού της J, παρά τις ιστορίες που η ίδια είχε πλέξει γύρω από τον «τρομακτικό» χαρακτήρα του, που όμως, πάντα κατά την J, στεκόταν στην πλευρά του δίκιου. Η J είχε, βέβαια, σε πολλά θέματα από μιαν αόριστη αλληλεγγύη εξιδανικεύσει τα πρόσωπα της οικογένειάς της, ενώ από εμφανή προκατάληψη απορρίψει μορφές, όπως αυτές της Penny: ήταν μια bitch που μπορεί να απατούσε τον Dereck και έτρεφε μίσος προς το σόι της, αλλά ο τελευταίος είχε τον τρόπο και κυρίως την πυγμή να την βάζει στη θέση της.

 Ήταν εκείνο το απόγευμα και εκείνη μοναχική, καθισμένη μπροστά στο πάγκο του μπαρ, κοιτάζοντας προς το μέρος που χόρευαν και έπαιζαν τα παιδιά. Φορούσε ένα κολλητό στο κορμί της μπεζ μίνι φόρεμα. Μπορεί να είχε μέτρια φυσιογνωμία, αλλά τα βαμμένα ξανθά μαλλιά, κομμένα κοντά α λα γκαρσόν της πήγαιναν και πρόσδιδαν στην εμφάνισή της μια σοφιστικότητα και σχετική λεπτότητα στην προφορά και τους τρόπους, που γενικά έλειπε από τους D, ενώ η λεπτή μέση και πλάτη της, όπως παρατήρησα όταν παράγγειλα ένα ποτό, σχημάτιζαν ένα ελκυστικό και για τα μάτια μου διεγερτικό ensellure. Κάθισα δίπλα της. Μου χαμογέλασε, παρόλο που δεν είχαμε ως τότε συστηθεί. Τελικά γυρίσαμε και οι δυο προς τη μεριά του bar, αρχίσαμε να μιλάμε για τους D’s κυρίως, για την οικογενειακή «μαφία» όπως η Penny χαρακτήριζε το σόι και για την οποία, όπως φάνηκε, έτρεφε ένα απέραντο και ανεξήγητο μίσος. Είχα σχηματίσει την εντύπωση ότι ο  χαμογελαστός και φαινομενικά καλοπροαίρετος και ανοιχτόμυαλος Dereck, διέφερε από τους δυο άλλους αδερφούς του για να δικαιολογεί τέτοια συλλήβδην απέχθεια. Πέρασε από το μυαλό μου ότι η J ίσως να είχε κάποιο δίκαιο να την είχε χαρακτηρίσει ως bitch και slut.

Στο μεταξύ οι μπύρες άρχισαν να τυφλώνουν την κρίση. Έγειρα τον ώμο μου πιο κοντά στο μικροκαμωμένο σώμα της Penny. Άγγιξα το γυμνό της πόδι κάτω από τον ποδόγυρο του μίνι φορέματος, πρώτα με το πόδι μου και μετά με την παλάμη μου, υποτίθεται κρυφά από αδιάκριτα ή εξασκημένα βλέμματα. Δεν αντέδρασε· χαμογέλασε με το πρόσωπο στραμμένο προς το μπαρ χωρίς να το στρέψει προς εμένα, συνεχίζοντας να πίνει από το ποτό της -σα να μην συνέβαινε τίποτε. Μετά το τέλος εκείνης της επαφής, που από κάθε ηθική άποψη του καιρών και του τόπου θα χαρακτηριζόταν από απαράδεκτη έως χυδαία, και αφού με μια κλεφτή ματιά πίσω μου «σιγουρεύτηκα» ή μάλλον ξεγέλασα τον θολωμένο μυαλό μου με μια ψευδαίσθηση ότι δεν μας έβλεπε κανείς την φίλησα πεταχτά στην άκρη των χειλιών της. Από εκείνη την άκρη του pub! Και πάλι δεν αντέδρασε, δεν τραβήχτηκε, χαμογέλασε χωρίς νόημα, χαζά.

Μια από τις παρενέργειες τη μέθης είναι ότι δημιουργεί ανάμεσα στο μεθυσμένο και τον υπόλοιπο κόσμο ένα αδιαφανές παραπέτασμα και αμβλύνει την αίσθηση του περιβάλλοντος. Τα δεκάδες μάτια γύρω μου έγιναν το ένα και το αυτό με τα εξίσου τυφλά δικά μου. Προϋπήρχε και η αυταπάτη ότι καθόσον είναι κάποιος μεθυσμένος σε ένα τέτοιο χώρο και εκδήλωση, σε μια γιορταστική ατμόσφαιρα, σε ένα τέτοιο πλήθος, με τάσεις -λόγω κουλτούρας- ακραίας πόσης, όλοι πλην μικρών παιδιών (που έτσι ή αλλιώς κινούνται στο δικό τους περιχαρακωμένο χώρο), είναι εξίσου πιωμένοι και υφίστανται την ίδια απώλεια αισθήσεων με τον δράστη κάποιας παρεκτροπής, τον ένοχο μιας ασχημοσύνης. Και όμως! Υπήρχε κάποιος ανάμεσα στον κόσμο που κατέγραφε σε βίντεο τα διαδραματιζόμενα στο πάρτι τω γενεθλίων της Eunice και βέβαια χωρίς να το αντιληφθώ τους ερωτικούς χαριεντισμούς ανάμεσα σε μένα και την Penny στο φόντο του χορού και των παιχνιδιών των παιδιών και των άλλων μεθυσμένων του πάρτι. Στο τέλος εκείνων των «παράνομων» ερωτοτροπιών, προς το τέλος του πάρτι, κλείνοντας της ευτελώς το μάτι μου, γλίστρησα στο χέρι της Penny την επαγγελματική κάρτα με το τηλέφωνό μου στη δουλειά. Την πήρε, την δίπλωσε και την έχωσε διακριτικά στο τσαντάκι της.

Friday, October 9, 2026

58 - Νέο Καταφύγιο

H J πριν το ξεκίνημα της νέας χιλιετίας άφησε το άθλιο διαμέρισμα, που έμπαζε ρεύματα και κρύο από χαραμάδες σε πόρτες και παράθυρα και πατώματα, για κάπου στοιχειωδώς καλύτερα. Νοίκιασε ένα παλιό σπίτι, που ανήκε και προοριζόταν στα χαμηλότερα στρώματα της πόλης, στο τέλος μια σειράς από ενωμένα όμοια σπιτάκια, πίσω από τον High Street πεζόδρομο του κέντρου του Weston και τις βρώμικες στενωπούς πίσω από μαγαζιά ενός από τους κεντρικούς του δρόμους. Διέθετε όμως περισσότερο χώρο, κανονική διαρρύθμιση τυπικού οικογενειακού σπιτιού τριών υπνοδωματίων σε δυο ορόφους και βρισκόταν κοντύτερα στους γονείς της και το ιδεατό λιμάνι ασφάλειας που της πρόσφεραν. Παρόλα αυτά δεν έπαυε να συνιστά μιαν άχαρη, σχεδόν καταθλιπτική διαβίωση.

Είχε μια αυλή στο τέλος του αδιέξοδου ενός σκοτεινού δρομίσκου που περνούσε από τις πίσω μεριές της σειράς εκείνων των παλιών, γερασμένων σπιτιών με τους λερωμένους, γκρίζους πέτρινους τοίχους. Εκείνη η αυλή, που από δυο μεριές εσωκλειόταν από ψηλούς τοίχους, θα μπορούσε να είναι μικρογραφία προαύλιου φυλακής, ενώ το μικρό παράθυρο ψηλά στον τοίχο απέναντι από την κυρίως κρεβατοκάμαρα της J ήταν το πίσω τοιχίο της κουζίνας και της αποθήκης ενός ινδικού εστιατορίου. Από το ανοιχτό παράθυρο ακούγαμε τους κρότους των τεντζερέδων, και τις ακαταλαβίστικες φωνές παράνομων ή νόμιμων μεταναστών-μαγείρων και γκαρσονιών, και μέχρι αργά το βράδι ανασάναμε τις βαριές μυρωδιές της ινδικής κουζίνας. Δεν προσφερόταν για χαλάρωση και αναζωογόνηση σε ανοιχτό χώρο εκείνη η αυλή, ο θαλασσινός αέρας δεν έφτανε σε κείνη την κλειστή γωνιά, αλλά, σύμφωνα με  την J, εκείνη η αυλή της νέας κατοικίας της ήταν τουλάχιστον κρυμμένη και προφυλαγμένη από τις αμαρτίες του κέντρου της πόλης και πρόσφερε ασφάλεια από αδιάκριτους ταραχοποιούς. Η πρόσοψή της αντίθετα, με το παράθυρο του καθιστικού πάνω από το πεζοδρόμιο στη στροφή ενός δρόμου πίσω από το High Street του Weston, ήταν εκτεθειμένη στις φωνές και τις συχνά τραμπούκικες συμπεριφορές νεαρών και άλλων μεθυσμένων περαστικών, ιδιαίτερα τις ώρες του τέλους της βδομάδες που σχολούσαν τα pubs ή clubs του κέντρου. Η χαμηλή ποιότητα ζωής και σε εκείνη τη γειτονιά για την J και τα παιδιά, η εμφανής αντίθεση των σαββατοκύριακων μου στο αξιοπρεπές περιβάλλον που απολάμβανα στο σχεδόν πολυτελές διαμέρισμα του Spencers Wood και το εύπορο και κοσμοπολίτικο Reading, φούντωναν τα αισθήματα ενοχής από μιαν ελαττωματική πατρότητα και στοργή που πρόσφερα, από την κουτσουρεμένη part-time εκπλήρωση πατρικών και συζυγικών καθηκόντων· έφερνε συχνά στην επιφάνεια αισθήματα ματαίωσης στην J από την πορεία και την προοπτική της σχέσης, μετά από ένα ουσιαστικά εξώγαμο παιδί και την απόσταση: φυσική, συναισθηματική και ταξική. Εκείνο το σπίτι, λοιπόν, σε απόσταση αναπνοής από το κέντρο του Weston, ήταν τις μέρες στερημένο από τον ήλιο και το φως και τη θαλασσινή αύρα, ενώ τα βράδια η ατμόσφαιρά του κατακλυζόταν από τις μυρωδιές των μπαχαρικών της ινδικής κουζίνας πίσω από τον τοιχίο της αυλής, και μοιραία έγινε θέατρο πολλών διαπληκτισμών και δραμάτων, εντονότερων από όσα είχα βιώσει ως τότε στην ταραχώδη σχέση με την J.

Thursday, October 8, 2026

57 - Γεύμα στου Fred

 Στο Weston, σιγά-σιγά, με διστακτικά βήματα, διέσχιζα τις περιφέρειες των ομόκεντρων κύκλων της οικογένειας των D που στο κέντρο τους βρισκόταν ο Fred, ο πατριάρχης, και η Eunice. Ένα άλμα σε αυτή την προσέγγιση συνέβη όταν ένα σαββατόβραδο μας κάλεσαν με την J, μαζί με την πρωτότοκο κόρη Sharon και τον σύντροφό της Tony, που είχε ενσωματωθεί εδώ και καιρό αρμονικά στην οικογένεια, για γεύμα στο μικρό διαμέρισμά τους- χωρίς κανένα από τα εγγόνια τους. Ήταν συμμαζευμένο, καθαρό, και λειτουργικό το διαμερισματάκι στις ανηφοριές του Weston, με καινούργιες μοκέτες και αναπαυτική επίπλωση, σχετικά καλού γούστου -σε αντίθεση με τα «κούτσουρα»-πολυθρόνες που είχε επιλέξει η Μάνα για να διαμορφώσει το σαλόνι μας. Σε κάθε γωνιά υπήρχαν διάσπαρτες κορνίζες με οικογενειακές φωτογραφίες και memorabilia: συλλογές από μινιατούρες μπουκαλιών ουίσκι και άλλων ποτών, αναμνηστικά νομίσματα εθνικών επετείων ή επετείων της μοναρχίας, μικρές πορσελάνινες φιγούρες (που ήταν το χόμπι του Fred να συλλέγει), μια εταζέρα με πιάτα με τη σημαία της Βρετανίας ή της βασίλισσας ή βασιλικών ζευγών. Κατάλαβα ότι βρισκόμουν στο διαμέρισμα όπου ζούσε ο πυρήνας μιας άκρως συντηρητικής οικογένειας, παρά τις σαφώς εργατικές της καταβολές και, για τους περισσότερους τους, παρόν.

Η αναμενόμενη αρχική αμηχανία εύκολα καταπολεμήθηκε από το αλκοόλ, αυτό το εργαλείο του συνεσταλμένου που στο σπίτι του Fred υπήρχε σε διάφορες ποικιλίες και, χάριν στον ίδιον, κυλούσε άφθονο. Μετά την πρώτη μπύρα, που ο Fred περίμενε με ανυπομονησία να τελειώσω, μου πρόσφερε την επόμενη -«καπάκι» όπως λένε, ενώ μιλούσε για την ιστορία της Αγγλίας και τις παραδόσεις της τις σχετιζόμενες με το αλκοόλ, και βέβαια τη σημασία που είχε αποκτήσει -το αλκοόλ πάντα-στην ζωή του ίδιου και την Αγγλική κουλτούρα. Σκέφτηκα ότι είναι λίγα μέρη στον κόσμο που αυτό και τα παρελκόμενά του συζητιούνται και περιγράφονται ανάμεσα σε φίλους και γνωστούς σε τέτοιο βαθμό με ανάλογο αριθμό λέξεων στο λεξιλόγιο και φράσεων στην καθομιλουμένη. Είχα όμως ήδη εμπεδώσει από καιρό, τον κεντρικό ρόλο που έπαιζε το αλκοόλ και η κατανάλωσή του στη χώρα που είχε πλέον γίνει δεύτερη πατρίδα. Όταν καθίσαμε στο τραπέζι ήμουν ήδη πιωμένος ώστε ούτε καν να αντιληφθώ την  παρουσία της Sharon και του Tony στο σαλονάκι, ενώ ο Fred φαινόταν περισσότερο να διασκεδάζει και να ασχολείται με τη δική μου πόση, του ενός τάχα «αμύητου», παρά τη δική του. Ομολογουμένως, συμπεριφερόταν σαν να μην είχε αγγίξει πιοτό.

Ο Tony στη διάρκεια αυτών του γεύματος, με γαρίδες-«κοκτέιλ» ως ορεκτικό και κόντρα φιλέτο με  trimmings ως κυρίως πιάτο,  παρέμεινε σιωπηλός, πίνοντας ελάχιστο κρασί με το φαγητό του, το ίδιο και η Eunice με τη Sharon, ενώ η J ήταν παρουσία των γονιών της αχαρακτήριστα συγκρατημένη. Η Sharon, με την πραότητα και σοφία της, είχε νομιμοποιηθεί από το Fred ως η διαχειριστής των οικογενειακών υποθέσεων, ίσως και μιας μικρής οικογενειακής περιουσίας. Δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς από τα επτά παιδιά τους. Οι σύντομες, θετικές της παρεμβάσεις αφορούσαν οικογενειακές συμβουλές και θέματα, και όλοι, συμπεριλαμβανομένου και του Fred, την άκουγαν προσεκτικά. Μετά από λίγη ώρα, και αρκετό κρασί κυριάρχησε γύρω από το τραπέζι μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε μένα και τον Fred, για πολιτικά θέματα, για τη μοναρχία, για τη βρετανική αυτοκρατορία και, φυσικά, για το τον εγγενή ρατσισμό σε κοινωνίες μιας «βαθιάς» Αγγλίας και την οικογένειας. Την αντιγνωμία μου, από τη συλλογή σοσιαλιστικών επιχειρημάτων στην εργαλειοθήκη μου, τον προκαλούσε, αλλά και την επιζητούσε. Ομολογούσε φανερά τον ρατσισμό του, καταριόταν τις «ορδές» Πακιστανών κυρίως, Αφρικανών λιγότερο, των Μουσουλμάνων γενικότερα, που γέμισαν τη χώρα του, που ανέβηκαν στο κεφάλι τους, ενώ κατά την γνώμη του τους χαρακτήριζε η τεμπελιά, ο παρασιτισμός και η μπαγαποντιά. Οι Κινέζοι, είχαν εξαιρεθεί από το καλάθι ανεπιθύμητων εθνοτήτων και τις ρατσιστικές βολές του Fred, γιατί ήταν ευσυνείδητοι και εργατικοί. Οι άλλοι, της παρέας, απλώς παρακολουθούσαν μιαν απλοϊκή αντιπαράθεση ανάμεσα στον συντηρητισμό της παραδοσιακής Μεσαίας Αγγλίας και τον κοσμοπολίτικο σοσιαλισμό μου· η κουβέντα, που ήταν η πρώτη με τον Fred, έρεε, είχα αποβάλει την αρχική αμηχανία. Πίστευα ότι είχα κερδίσει το σεβασμό εκείνου του πάτερ-φαμίλια, κυρίως εξαιτίας της γνώμης και της μόρφωσής μου. Αλλά κατά κάποιον τρόπο τον σεβόμουν και εγώ, τον πρώην ελαιοχρωματιστή που μεγάλωσε εφτά παιδιά στις εργατικές φτωχογειτονιές του Birmingham, με σιδερένια πυγμή από τις ιστορίες που μου έλεγε η J, και που όλα τα παιδιά του, μεγαλωμένα πλέον, αν όχι και όπως το ήθελε, το ανταπέδιδαν με σεβασμό, μέχρις και ένα σιωπηρό δέος· τον ελαιοχρωματιστή με μόνη ιδιοκτησία στο όνομά του μετά από μισό αιώνα σκληρής δουλειάς το διαμερισματάκι του Weston· τον ελαιοχρωματιστή που υποστήριζε την πενιχρή του σύνταξη, στα προχωρημένα εξήντα, με δουλειές του ποδαριού συντήρησης σπιτιών, με επίβλεψη χώρων πάρκινγκ, και τα παρόμοια. Το τι έστρεψε έναν τέτοιον άνθρωπο σε ακραίο συντηρητισμό μου παρέμενε απορίας άξιο. Οι ρίζες του ρατσισμού ως ένα σημείο ήταν εξηγήσιμες.

Το βράδυ, μετά από μπύρες και κόκκινο κρασί, καταλήξαμε στο αγαπημένο για τις προχωρημένες ώρες ποτό του Fred: το Irish Whiskey. Το ένα σφηνάκι θα διαδεχόταν το άλλο, από την μια φίρμα ιρλανδέζικου ουίσκι στην επόμενη. Εκτός από την μια κάποια συγκροτημένη προσωπικότητα και επιχειρηματολογία και παρά τις διαφωνίες μας σε κάθε τι πολιτικό και κοινωνικό, τη συμπάθεια του Fred προς εμέ θα την επαύξανε η πλέον καθιερωμένη σχέση μου με το αλκοόλ στη νέα μου πατρίδα, η προθυμία να δοκιμάσω και επιδοκιμάσω, και εν τέλει απολαύσω ανεξερεύνητες μέχρι τότε γεύσεις αλκοόλ που μου πρόσφερε. Γινόμουν, λοιπόν, στα μάτια του άξιος σύντροφος της στερνής του κόρης. Αυτή η συμπάθεια επιβεβαιώθηκε από μια ακόμα πρόσκληση, με τους ίδιους συνδαιτημόνες μετά από λίγους μήνες. Σφραγίστηκε και αναβαθμίστηκε σε εκτίμηση πλέον, όταν στο Conservative Club του Weston στο οποίο έσπευσε να γίνει μέλος με την κάθοδό του στην πόλη, όπου μερικά μεσημεριανά της Κυριακής μας καλούσε, μαζί με τα εγγόνια και την ευρύτερη οικογένεια που ζούσαν ή βρίσκονταν εκεί, επιδοκίμασε με χαμόγελο την απλόχερες προσφορές από γύρους μπύρας, στον ίδιο και τους παραβρισκόμενους. Ήταν η προσφορά ενός ‘round of drinks’ μια κοινωνική χειρονομία που είχα μάθει από νωρίς στις μέρες μου στην Αγγλία.

56 - Και η Ζωή Συνεχιζόταν

 Οι αλλαγές από την προηγούμενη ήταν λιγοστές. Από το ένα σαββατοκύριακο στο επόμενο με το τραίνο στο Weston, όσο διήρκεσε ο αποκλεισμός από οδήγηση. Καμιά φορά ερχόταν η J με ένα ή δυο παιδιά. Άλλες φορές με «καταλάβαινε» και δεν διαμαρτυρόταν αν ένα σαββατοκύριακο έμενα και το περνούσα στο Reading: η απόσταση ήταν μεγάλη. O χρόνος κινείται αδιάφορος παράλληλα με τις ζωές μας και είναι αχανείς περίοδοι που χάνουμε την αίσθηση του. Η ρουτίνα της ’εργάσιμης’ βδομάδας, το ένα Σαββατοκύριακο απαράλλαχτο με το προηγούμενο, στα ίδια pubs, στις ίδιες όχθες του Τάμεση, στα ίδια πάρκα, βόλτες με τις ίδιες διαδρομές, γίνονται χτύποι του ρολογιού, όπου δευτερόλεπτα και λεπτά γίνονται ώρες και μέρες. Βυθιζόμαστε αναίσθητη στην καθημερινότητα, γινόμαστε θύματά της, οι «στιγμές» της χρονικότητας χάνονται, ο χρόνος εκχυδαΐζεται. Για δυο χρόνια τότε, οι μέρες ανάχθηκαν σε δευτερόλεπτα, οι εβδομάδες σε λεπτά, η επανάληψη, η έλλειψη των στιγμών που στιγματίζουν μιαν ύπαρξη  ισοδυναμούσε με την ταύτιση του καιρού με τον «χυδαίο» παγκόσμιο χρόνο του Heidegger. Το 1999, που για τον κοσμάκη σήμαινε το συμβατικό και συμβολικό και σημαδιακό τέλος της χιλιετίας, χάριν στο στρογγυλό νούμερο του έτους που ακολουθούσε, και κατά συνέπεια έπρεπε, όπως τα media μας είχαν παρακινήσει, να εορταστεί δεόντως και σε υπερθετικό βαθμό και η κατανάλωση να ζωντανέψει, έμπαινε με καλούς οιωνούς.   

H δουλειά πήγαινε καλά: προαγωγή, αυτοκίνητο της εταιρίας, αλλεπάλληλες αυξήσεις μισθών, διευρυμένο κύρος, εντός πάντα των στενών και ερμητικά κλειστών ορίων του κέντρου στο Reading. Παράλληλα γινόμουν μάρτυρας μιας κινητικότητας που είχε τις ρίζες της στο τεχνολογικό boom της περιόδου. Άνθρωποι έρχονταν και μετά από λίγο καιρό παρέρχονταν, έφευγαν για κάτι καλύτερο, άλλους απέλυε η εταιρία μετά από μίνι-ανασυγκροτήσεις για να προσλάβει μετά από καιρό άλλους για διαφορετικές «ανάγκες» προσπαθώντας να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις του έντονου ανταγωνισμού. Το group του Keith διευρύνθηκε σε δεξιότητες και αριθμό μελών και απέκτησε δομή πυραμίδας: με τον Keith ως αρχηγό στην κορυφή, τους υπολοχαγούς του υφιστάμενους από κάτω, σε γραφεία που συμβολικά που είχαν μετά από πρωτοβουλία του παραταχθεί γύρω από το δικό του, ενώ οι διάφορες ομάδες με ανθυπολοχαγούς, μικρο-μάνατζερ, όπως εγώ, σε μεγαλύτερη ακτίνα από τον Keith ο οποίος μάλιστα είχε προσλάβει και ιδιαίτερη γραμματέα. Τέτοια υπερτροφία και υδροκεφαλισμός, με την συνεπαγόμενη δυσαναλογία εξόδων προς έσοδα και συμπίεση των κερδών (ή μεγέθυνση των ζημιών), θα μάθαινα σε λίγο καιρό ότι θα σήμαινε την αρχή του τέλους για μια ομάδα ή ένα κέντρο, ιδιαίτερα όταν αυτό ελέγχεται από κάποια πολυεθνική με κέντρα αποφάσεων στην Άπω Ανατολή.

Η γραμματέας πάντως του Keith ήταν εμφανίσιμη και τράβηξε την υποχθόνια και συγκαλυμμένη προσοχή μου περισσότερο από άλλα μέλη του τεράστιου γκρουπ μας και του κέντρου. Λογικό! Το αρσενικό στοιχείο κυριαρχούσε απόλυτα γύρω μου. Ένα βράδυ, μετά από μια έξοδο με συναδέρφους για beer & curry, τη συνόδευσα στο σπίτι της. Τότε, ακόμα στις δόξες της αρρενωπότητάς μου θα μπορούσα να «έφκιανα» κάτι, αλλά η υπόθεση φρενάρισε μπροστά στην πόρτα της. Σκέψεις όπως «κάπου έχανε το κορίτσι», οι χαμηλοί ηθικοί φραγμοί μου από το γεγονός ότι ήμουν δεσμευμένος με παιδί και τα συνειδησιακά παρελκόμενα, αλλά κυρίως το τι κακεντρεχές θα συζητιόταν πίσω από την πλάτη μου με την παραμικρή υπόνοια, συνετέλεσαν σε αυτόν το δισταγμό. Το ανέλαβα για μια επόμενη έξοδο και πιο διακριτικές καταστάσεις.

Τα λεφτά που έβγαζα, κυρίως χάρι στη συμπάθεια και σεβασμό και μιαν εύνοια, που εν πολλοίς ανεξήγητα έθρεψε ο Keith για μένα και από την πρώτη μέρα στην εταιρία και καλλιέργησε σε υψηλότερα κέντρα αποφάσεων εντός της εταιρίας, έφταναν και περίσσευαν. Το πολύ χρήμα στον καπιταλισμό, ως γνωστό, μεταμορφώνει τον άνθρωπο σε ένα άπληστο ον για ακόμα περισσότερο χρήμα και ελάχιστοι είναι εκείνοι που υιοθετούν το επικούρειο απόφθεγμα: «αν το αρκετό δεν είναι αρκετό, τίποτε δεν είναι αρκετό». Αλλά κάπως έτσι κινείται και αποκτά ορμή το σύστημα, είναι η νομοτελειακή υφή της διατήρησης και συντήρησής του. Ο συγκεκριμένος φετιχισμός του χρήματος άγγιξε την καθημερινή μου ύπαρξη για πρώτη φορά ίσως τόσο έντονα.

Ένας γέρος-ανάδοχος μηχανικός που καθόταν στην διάρκεια του συμβολαίου του απέναντί μου, και προσλήφθηκε σε μια τελική φρενίτιδα προσλήψεων και διασπάθισης κεφαλαίων της μητρικής εταιρίας με ασαφείς και υπεραισιόδοξες προοπτικές, και προβλέψεις ανάπτυξης και κερδοφορίας. Μου έδειχνε νούμερα για το πόσα μπορεί να βγάλει ένας μηχανικός σαν και μένα, αν δουλέψει ως ελεύθερος επαγγελματίας και ανάδοχος με συμβόλαιο· μου μίλησε για τα διάφορα κόλπα με τη φορολογία που πρόσθεταν στο καθαρό εισόδημα· έγραψε κάτι «αστρονομικά» νούμερα σε ένα χαρτί. Πιο πολύ συζητούσαμε όμως για τις άλλες τρέλες της εποχής, το tech boom, το χρηματιστήριο, το εύκολο και γρήγορο χρήμα που θα μπορούσε να κάνει κάποιος με ελάχιστη προσπάθεια και λίγη «έμπνευση». Το Σαββατοκύριακο, μου είπε, θα πήγαινε με τη γυναίκα του για ψώνια στη Νέα Υόρκη. Με το χέρι του, παρομοιώνοντας την κίνηση ενός αεροπλάνου που απογειωνόταν, μου έδειχνε την πορεία των επενδύσεων του στο χρηματιστήριο. «Δεν έχεις τίποτε περισσότερα να κάνεις, από το να κάθεσαι και απολαμβάνεις την εκθετική τους άνοδο» μου έλεγε με ένα χαμόγελο. Μπήκα στον πειρασμό. Ένα ακόμα χόμπι, μια παράλληλη απασχόληση, που μια μέρα θα με έκανε πλούσιο, πολύ πλούσιο. Είχα τις βάσεις στα χρηματιστικά και χρηματιστηριακά, διάβαζα με ευκολία και καταλάβαινα τη σημασία που είχαν τα νούμερα στις οικονομικές σελίδες των εφημερίδων, ήξερα τι μου γινόταν, ήμουν συνετός. Η ανάπτυξη ενός επενδυτικού αισθητηρίου χρειαζόταν χρόνο και πείρα και τελικά θα το αποκτούσα. Γιατί όχι; Αχαΐρευτοι yuppies που χόρευαν πάνω σε δισεκατομμύρια, τι περισσότερο μυαλό κουβαλούσαν και τι περισσότερο γνώριζαν. Άλλωστε, η φήμη το είχε ότι και ο Μαρξ έπαιζε στο χρηματιστήριο. Μάλλον αναληθής η φήμη λόγω της χρόνιας πενίας του, αλλά είμαι σίγουρος ότι παρακολουθούσε τις κινήσεις του.

Και έτσι ξεκίνησα. Με δισταγμό στην αρχή, άκρως συντηρητικά, με αρκετά ευπρόσδεκτα κέρδη, που θα ικανοποιούσαν μιαν ακόμα ατροφική απληστία. Αλλά οι αγορές, όπως και το σύστημα του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, τα κράτη, τα μονοπώλια, και οι μεγάλοι παίχτες σε αυτό το σύστημα και τα κεφάλαια τους, τον μικρο-επενδυτή σαν εμένα και τον γέρο-ανάδοχο απέναντι μου, μας ξεπερνούν παρασάγγες στο μέγεθος της επιρροής και της πληροφορίας που κατέχουν, κατά πολλές τάξεις μεγέθους. Οι χρηματιστηριακές δείκτες σύντομα θα πλησίαζαν την κορυφή τους, το tech boom, η υπερπροσφορά και υπερσυσσώρευση κεφαλαίων, η θεωρία της αξίας θα επέφερε αναπόφευκτα αυτό που ειδήμονες «αναλυτές» κατ’ ευφημισμό αποκαλούν διόρθωση, αργά η γρήγορα η διόρθωση θα γινόταν θεαματική, δραματική, θα κατέληγε σε κατακρήμνιση αξιών και μεγεθών, θα εκδηλωνόταν ως κρίση χρηματιστηριακή, στον τομέα μας αρχικά και από εκεί θα επηρέαζε την ευρύτερη οικονομία. Όλα είναι αλληλένδετα μεταξύ τους, όλα αλληλο-επηρεάζονται. Που να το ξέρουμε, πως να το προβλέψουμε, στον μικρό μας κόσμο των εργαστηρίων; Για πολλούς η ζημιά ήταν μεγάλη, μερικοί «έκαψαν τη γούνα τους».  H φειδώ και αυτοσυγκράτηση στα έξοδα (μερικοί θα την έλεγαν τσιγγουνιά) που παραδοσιακά διέκρινε την οικογένεια μου, η σύνεση και η αποφυγή ρίσκων, διέσωσαν μεγάλο μέρος των μικρών κεφαλαίων που επένδυσα στις συγκεκριμένες περιστάσεις.