Η J βιάστηκε να ακολουθήσει τους γονείς και τις δυο αδερφές της στο Weston με τα παιδιά, ίσως απελπισμένη, ίσως απηυδισμένη από έλλειψη προοπτικής συμβίωσης και την φαινομενική αδιαφορία μου να στήσω κανονικό σπιτικό και οικογένεια -προς αναζήτηση ασφάλειας και ηθικής και πρακτικής συμπαράστασης από ανθρώπους πιο κοντά σε αυτήν. Εγκαταστάθηκε, άρον-άρον θα έλεγε κάποιος, σε ένα φτωχικό διαμέρισμα πάνω από ένα εγκαταλελειμμένο μαγαζί σε δύο επίπεδα, με την σοφίτα του ανασκευασμένη σε υπνοδωμάτιο: στη Moorland Road ένα δρόμο στις νότιες παρυφές του Weston, από παλιά σπίτια με τις τυπικές της πόλης γκρίζες, πέτρινες, ξεθωριασμένες προσόψεις. Μια ξεχαρβαλωμένη πόρτα στο σοβατισμένο γυμνό τοίχο της πλάγιας όψης που κοίταζε μιαν πάροδο, άνοιγε σε μια σκάλα που έτριζε και ανέβαζε στο πάτωμα πάνω από το άδειο μαγαζί. Οποιοσδήποτε θα μπορούσε να μπει ή να χτυπήσει σε κείνη την πόρτα αθέατος από τον κύριο δρόμο και χωρίς, ούτε οι γείτονες απέναντι ούτε ο ενοικιαστής να τον πάρουν χαμπάρι. Και συνέβη, μια-δυο φορές που θυμάμαι και μας αναστάτωσε. Στην απέναντι γωνία, δυο βήματα από την εξώπορτα, υπήρχε ένα ψιλικατζίδικο, που μετά από λίγες βδομάδες είχε ήδη εξοστρακίσει την J και τα παιδιά από το εσωτερικό του, καθώς η S πιάστηκε από τον Ασιάτη μαγαζάτορα να κλέβει ζαχαρωτά.
Το ξύλινο πάτωμα έτριζε· κούφιο σε πολλά
σημεία έμπαζε ρεύμα και κρύο, μπαγιάτικο αέρα από το μαγαζί κάτω. Το μικρό
δωμάτιο του Α, ένα ασήμαντο κουτί, στην κορυφή της σκάλας που χωρούσε μόλις
αυτόν, το ντιβάνι και μερικά από τα παιχνίδια του, ήταν κρύο το βράδια, ενώ η
κουζίνα, από την άλλη μεριά της σκάλας, γινόταν αβίωτη το χειμώνα και η J προσπαθούσε να την ζεστάνει ανάβοντας τα μάτια ενός παλιού φούρνου από
γκάζι. Η κρεβατοκάμαρα της J
στη σοφίτα ήταν κρυμμένη στην κορυφή μιας δεύτερης εσωτερικής σκάλας.
Δεν είχε πόρτα και ήταν εκτεθειμένη στις διαθέσεις του καθενός που θα αποφάσιζε
να ανέβει απροειδοποίητα τα λίγα σκαλιά. Δεν θυμάμαι όμως έντονες ερωτικές βραδιές
σε εκείνη τη σοφίτα: είτε θα είμαστε μεθυσμένοι τα περισσότερα βράδια που έμενα
εκεί, είτε σε καταστολή από την κούραση και το καταθλιπτικό περιβάλλον, είτε το
πιθανότερο, από ενδόμυχο φόβο μήπως ακουστούμε από τα παιδιά, χωρίς την
πρακτική και ψυχολογική ασφάλεια που θα πρόσφερε μια κλειστή πόρτα. Η S στα εφηβικά της χρόνια σίγουρα καταλάβαινε τι γινόταν.
Το μικρό καθιστικό, με τα λίγα παλιά έπιπλα
που έφερε η J από το Birmingham, το τραπέζι και τον κόκκινο βελούδινο καναπέ, ήταν ζεστότερο: το
πάτωμά του μονωμένο από μια φθαρμένη μοκέτα, και με πόρτα που έκλεινε, παρόλα
αυτά χρειαζόταν το «τζάκι» γκαζιού να καίει στο φουλ για παραπάνω από το μισό
του χρόνου. Δεν ήταν το κρύο έξω· ποτέ δεν είχε την πραγματική παγωνιά της
Σκανδιναβίας ή έστω των ψηλών βουνών της Σκωτίας και σπάνια χιόνιζε. Ήταν η
υγρασία και τα σταγονίδια που κουβαλούσε ο αγέρας έφερνε από το κανάλι του Bristol και ψέκαζε
τους δρόμους· ήταν αυτός καθαυτός ο αγέρας, ο κρύος της θάλασσας, που έμπαζε
από χαραμάδες και διαπερνούσε την φτωχή μόνωση.
Η θέα στο δρόμο από το μικρό παράθυρο είχε κάτι
από μια γλυκιά λύπη που ανέδυε το μελαγχολικό προσωπείο της πόλης και του συννεφιασμένου
και βροχερού καιρού που την σκέπαζε τις περισσότερες μέρες του χρόνου. Ήταν
μακρύς και ίσιος, ο δρόμος της J, και ανάμεσα στα παλιά σπίτια κατέληγε στην άκρη
της παραλίας του Weston, αλλά έπρεπε κάποιος να σκύψει και να τεντωθεί κανείς έξω από το περβάζι
του παραθύρου για να δει στη δυτική της άκρη μια μικρή ταινία από τη λασπωμένη
θάλασσα. Από εκεί όμως ανέβαινε συχνά ο αέρας του ωκεανού, πάνω από τη βρεγμένη
άσφαλτο του δρόμου, αναζωογονητικός και φρέσκος όσο σε καμιά μεσόγεια πόλη της
Αγγλίας που έζησα· ένας αέρας που ανάπνεε κάποιος με ευχαρίστηση, που τον
ξυπνούσε από τον λήθαργο των βαριών πρωινών, που γιάτρευε από τη ζάλη του
αλκοόλ. Τις νύχτες οι γερασμένες και γκρι προσόψεις χλόμιαζαν από το αχνό κίτρινο
φως των φανοστατών του δρόμου που η γυαλιστερή επιφάνεια του δρόμου αντανακλούσε.
Η γειτονιά γινόταν μελαγχολική, η θέα της κινηματογραφική, ο δρόμος αποκτούσε
τη θλίψη και την αίσθηση μοναξιάς που ταιριάζει σε κάθε μοναχικό και εσωστρεφή ή
μεθυσμένο άνθρωπο. Το off-license μικρομάγαζο απέναντι από το παράθυρο και οι
σκοτεινοί και πικραμένοι χαρακτήρες που έμπαιναν και έβγαιναν με πάκα από
μπύρες ή μποτίλιες από ουίσκι, ήταν η μόνη ανθρώπινη ζωή στο δρόμο αφότου
σκοτείνιαζε. Και μετά ερημιά, ο αγέρας και το ψιλοβρόχι, τις ανεμοδαρμένες
νύχτες ο ανεπαίσθητος αχός από την φουρτουνιασμένη θάλασσα που έδερνε την
προκυμαία.
Τα αξιοθέατα του Weston, εκείνα τα σημεία
της πόλης όπου σαββατοκύριακα και αργίες συχνάζουν οι κοινοί άνθρωποι του ή
επισκέπτονται οι συνήθως μικρής οικονομικής επιφάνειας και μέσης και μεγάλης
ηλικίας τουρίστες του, τα εξαντλήσαμε γρήγορα. Περπατήσαμε τη βόλτα κατά μήκος
της μακριάς προκυμαίας από την άκρη της που κατέληγε ο δρόμος της J, σπρώχνοντας
το καροτσάκι του A. Πήγαμε και ήρθαμε αμέτρητες φορές στην περίφημη προβλήτα της πόλης με
τα μαγαζιά που πουλούσαν ζαχαρωτά, και στην στοά στην άκρη του, το holy grail για ένα
νήπιο που μεγάλωνε, ένα μικρό λούνα-παρκ με ψυχαγωγικά παιχνίδια για μικρούς
και μεγάλους. Για έναν που μεγάλωσε ζωσμένος από το βαθύ γαλάζιο του Αιγαίου, χάρμα
οφθαλμών των καλοκαιριών της νιότης, η θέα από την άκρη της προβλήτας ήταν
απογοητευτική: ήταν βαμμένη στο καφέ των ιζημάτων τις ώρες της άμπωτης από τον
ποταμό Avon, που εξέβαλε λίγο παραπάνω στο κανάλι του Bristol, στο καφέ του
λασπωμένου νερού τις ώρες της παλίρροιας. Στο καφέ! Στο χρώμα που νέος
απεχθανόμουν ως ημιπένθιμο, ημιεπίσημο, δασκαλίστικο: το χρώμα των φουστών της
Λίτσας και της Μάνας, το βαρετό χρώμα χωρίς ζωντάνια, χάρη και προσωπικότητα.
Σταματούσαμε πρωινά Κυριακών στα κιόσκια κατά
μήκος της προκυμαίας για τσάι ή καφέ. Αλλά η απολαυστικότητα και των δύο
ροφημάτων υστερούσε αισθητά, εκεί στην παλιά παραθαλάσσια Αγγλία, που σε μια
γωνιά της βρισκόταν το Weston και ο κόσμος του, και η γλυκιά, παραδοσιακή σπεσιαλιτέ που τα
συνόδευε, τα «scones with clotted cream & jam» ελάχιστα κατάφερε να
με συγκινήσει. Ο καφές πριν την εποχή των Costa Coffee ήταν άθλιος, το τσάι δεν το έπινα, ενώ είχα από καιρό συσχετίσει την clotted cream με αρτηρίες μπλοκαρισμένες από χοληστερίνη. Συχνότερα όμως σταματούσαμε
για παγωτό στα ίδια κιόσκια -αναπόφευκτα για οικογένειες με παιδιά, ή
ξεστρατίζαμε στο μεγάλα πλάτη και μήκη της παραλίας με την ψιλή άμμο και το χρυσαφένιο
χρώμα τις λιγοστές ηλιόλουστες μέρες του καλοκαιριού κάτω από την προκυμαία. Έπαιρνε
και αυτή το χρώμα της λάσπης τις μέρες τις βροχής του μακρύ χειμώνα, που τις ώρες
άμπωτης χανόταν στον ορίζοντα όταν φαινόταν να μπορεί να μας πάει περπατώντας
μέχρι το νησάκι απέναντι.
Η ατμόσφαιρα στην περιοχή γύρω από την είσοδο
της μεγάλης προβλήτας, εκείνο τον κεντρικό κόμβο και σημείο όπου συνέκλινε η
βόλτα ντόπιων και επισκεπτών, άλλαζε· ο αέρας ασχήμαινε από τις μυρωδιές του
μπέικον και των λουκάνικων του εγγλέζικου πρωινού που πελάτες απολάμβαναν πίσω
από τις τζαμαρίες γερασμένων εστιατορίων, από την βαριά διαπεραστική μυρωδιά που
ανέδυαν τα fish & chips τα μεσημέρια. Τα μικρά καλοκαίρια της Αγγλίας άνθρωποι στήνονταν σε
ουρές για να γευτούν γεύσεις άγευστων ψαριών και του καμένου λαδιού σε
λαδόκολλες, γεύσεις ακατανόητες σε μένα για την έλξη που ασκούσαν στο πόπολο, αν
και ήταν φορές που μια μεγάλη όρεξη με οδηγούσε να καταναλώσω. Τα μαγαζιά fish & chips ήταν σήματα
κατατεθέντα φτωχογειτονιών κάθε πόλης, αλλά στην παραλία του Weston αποκτούσαν την θέση και φήμη στην αγγλική ζωή που τα άρμοζε. Και οι
μακρινές εκείνες καλοκαιρινές βόλτες μας κατέληγαν το μεσημεράκι είτε στο Colonial, είτε στου
Nick’s, είτε σε ένα από τα άλλα bar-restaurant, στα ισόγεια απρόσωπων μη ελκυστικών
ξενοδοχείων, τα οποία, όπως μου είχε εκμυστηρευθεί με δέος και θυμό ένας
ντόπιος, που σε ένα pub του είχα συστηθεί ως Έλληνας -καθαρόαιμος,
είχαν περιέλθει στην ιδιοκτησία και εκμεταλλεύονταν σχεδόν αποκλειστικά από την
‘Greek Mafia’. Tον διόρθωσα τότε και του επεσήμανα
ότι αυτό που εννοούσε Greek Mafia στην πραγματικότητα την αποτελούσαν ελληνοκύπριοι
που κατέληξαν σε εκείνη την άκρη για διάφορους ιστορικούς λόγους και, όπως με πολλές άλλες εθνότητες του
βρετανικού μωσαϊκού, ως αποτέλεσμα αιώνων αποικιοκρατίας. Το αν οι απόγονοι
Κυπρίων μεταναστών ή προσφύγων και οι οικογένειες τους οργανώθηκαν στα πρότυπα
της σικελιανής μαφίας ήταν αμφισβητήσιμο. Να γνωρίσω ανάμεσα τους, τον Nick the Greek, ιδιοκτήτη ομώνυμου bar και ξενοδοχείου, με
έσυρε η J με
την αφέλειά της ένα από τα πολλά τα πνιγμένα στην μπύρα σαββατόβραδα μας. Στις συστάσεις
της J μου έδωσε
το χέρι του, με ένα βιαστικό και τραβηγμένο χαμόγελο στην σκουρόχρωμη φάτσα,
χωρίς να πει τίποτε, πριν συνεχίσει με τη διακριτική επίβλεψη του μαγαζιού του.
Ένα ζευγάρι γεροντάκια, που κάθονταν στο πίσω μέρος μακριά από τη θέα και τις
φωνές των θαμώνων, ήταν οι γέροι γονείς του και ίσως θαύμαζαν την προκοπή του.
Η ακτή του Weston και η αμμουδιά της απλώνονταν
μέχρι τον ορίζοντα και πιο πέρα σε μιαν σε μονότονες αποχρώσεις του καφέ του
λασπωμένου νερού. Αυτή η μεγαλειώδης απεραντοσύνη της θάλασσας και του πυθμένα
της τα λίγα ηλιόλουστα πρωινά η ευδιάκριτη γραμμή του ξεχώριζε το το καφέ του
νερού από το καθαρό μπλε του ουρανού, και αργότερα στα δειλινά από τη
ροζ-κόκκινα-πορτοκαλί-κίτρινη πανδαισία του ηλιοβασιλέματος. Συνήθως η θάλασσα επεκτείνονταν στο άπειρο χωρίς ορίζοντα, στον
γκρίζο ουρανό από πάνω της, και το σύμπαν γύρω βυθίζονταν σε μιαν άχαρη και
άχρωμη μελαγχολία. Η παραλία ήταν πάντως καλή για να αναπνεύσει κανείς ωκεάνιο
αέρα, να χαζέψει το όμορφο ηλιοβασίλεμα, να δει τα παιδιά και σκυλιά να τρέχουν
άφοβα στην αμέλεια και ελευθερία μέχρι εκεί που τέλειωνε η αμμουδιά και
ξεκινούσε το νερό. Για περισυλλογή, διαλογισμό και ήσυχους και απερίσπαστους
περιπάτους από την βαβούρα της προκυμαίας τα καλοκαίρια ήταν τα πάρκα και κήποι
του με τα πιο ένδοξα και χαρούμενα χρώματά τους: όλες οι αποχρώσεις του
πράσινου, από το γρασίδι του πάρκου, του άψογα κουρεμένου, παρθενικού και
άβατου τετράγωνου, όπου ανάλαφρες φιγούρες συνταξιούχων έπαιζαν croquet, τις σκιώδεις
φυλλωσιές ώριμων δέντρων, τα περιποιημένα από χέρια μαστόρων κηπουρών παρτέρια,
που χάρμα οφθαλμού ξεπετάγονταν ανάμεσα στο πράσινο.
Στο Clarence Park, εξάσκησα, χωρίς πολύ
ταλέντα και δόξα είναι αλήθεια παρά κρυφές φιλοδοξίες, την τέχνη της
φωτογραφίας με τον A νήπιο, που ομόρφαινε και μεγάλωνε, και την ποικιλία των χρωμάτων του
πράσινου και των λουλουδιών στο φόντο. Εκεί έμαθε ποδήλατο, κλωτσήσαμε μπάλα,
κοίταξε τον φακό της φωτογραφικής με τα μεγάλα γαλανά μάτια, κρατώντας μια
τουλίπα, τα στράβωνε στο φως του ήλιου- τη μόνη, ίσως, φυσιογνωμία του προσώπου
που κάπως μου έμοιαζε. Αλλά δεν έπαυε να μεγαλώνει μακριά από τον πατέρα του.
Δεν μου περνούσε από το άπειρο και στενό μυαλό, εστιασμένο στη δουλειά στη
διάρκεια της βδομάδας, στην μπύρα και την ερωτική εκτόνωση τα μικρά
Σαββατοκύριακα, δεν κοντοστάθηκα να αναλογιστώ μέσα από το ανεπαίσθητο διάβα
επαναληπτικών και βιαστικών σαββατοκύριακων στα πάρκα και την παραλία του Weston, πως ένα
παιδί μεγάλωνε ουσιαστικά χωρίς πατέρα και ίσως κάτι τέτοιο να επηρέαζε το
μέλλον του ίδιου, την σχέσης μας όταν από παιδί θα γινόταν έφηβος και μετά άντρας,
το πως θα με έβλεπε μετά από χρόνια. Για εκείνη την περίοδο, απολάμβανα τις
λίγες ώρες της ζωηράδας του -άλλοι την έλεγαν υπερκινητικότητα, χαιρόμουν την
κοινωνικότητά του με άλλα παιδιά, το άκρως αντίθετο του συνεσταλμένου εαυτού
μου που θυμάμαι, την παιδική αφέλεια και ανεμελιά, ενώ η επίδραση στη ζωή του, στην διαμόρφωση του
χαρακτήρα του, ήταν από μικρή έως ασήμαντη, γιατί αυτή ήθελαν τριβή και χρόνο
και διαρκή παρουσία. Αυτά που συνεισέφερα στην ζωή του στα προσχολικά και πρώτα
σχολικά χρόνια του Weston ήταν λίγα και τετριμμένα: του έκοψα την πιπίλα πετώντας της στα
κεραμίδια του διπλανού σπιτιού, ενώ με κοιτούσε άναυδος· του καλλιέργησα στο
υποσυνείδητο την αγάπη για το ποδόσφαιρο· του αγόραζα ότι μικρο-πράγματα
ζητούσε και σπάνια του χαλούσα χατίρι, ενώ η J σε
κάθε περίπτωση μου υπενθύμιζε, με το δίκιο της, ότι τέτοια συμπεριφορά
υπαγορευόταν από τις ενοχές που η απόσταση από το γιο μου και η απόμακρη
παράλληλη ζωή δημιουργούσε.
Ούτε η σχέση με τη J, σχέση μετά από πέντε
χρόνια γνωριμία και ένα αγοράκι (που ως τότε δεν μου είχε περάσει καν από το
μυαλό μια μικρή πιθανότητα να μην ήμουν ο βιολογικός του πατέρας), που παρά τις
παλινωδίες και τις συγκρούσεις, την ιδιοσυγκρασία μου και τα χωρίς τελειωμό πήγαινε-έλα
από την μια γωνιά της Αγγλίας στην άλλη, θα μπορούσε να καλλιεργηθεί σε εύρος
και βάθος, μέσα από την περιοδικότητα βδομαδιάτικων επαφών, και την τυχαιότητα των
καλών ή κακών στιγμών που θα ενέπιπταν σε αυτές, στη γενική μιζέρια της πόλης που
διάλεξε να ζήσει, στην κακομοιριά του πρώτου σπιτιού της, στις διεξόδους
ψυχαγωγίας και διασκέδασης που έλειπε η χάρη και το στυλ, ήταν άμορφες και
χωρίς περιεχόμενο και επαναληπτικές· που συμπυκνώνονταν στο πιόσιμο ξεθυμασμένης
μπύρας από βρώμικα ποτήρια, μέχρι μέθης, μέχρι του κλείσιμο στην ώρα τους των στημένων
για έναν και μοναδικό σκοπό -ποτό και φλερτ, κιτς ‘waterholes’, γεμάτο από
κοκότες και άντρες με αναψοκοκκινισμένα πρόσωπα, φαρδιά πουκάμισα, ριγμένα από
έξω και από το προκοίλι τους, που χρησίμευε ως υποστήριγμα για το pint. Θα
μπορούσε κάποιος να συνόψιζε την πολιτιστική ζωή και κουλτούρα του Weston στο μηδέν τέτοιων bar ή clubs και των fish & chips μαγαζιών στις γωνιές τους
No comments:
Post a Comment
Note: Only a member of this blog may post a comment.