38 - Πληγωμένος Ανδρισμός πριν το Αντίο

Ο ανδρισμός, αυτό το βιολογικό αναπόφευκτο που κουβαλάμε από μικρά αγόρια, αυτό που συνήθως το libido επιβεβαιώνει και οι ερωτικές σχέσεις ενισχύουν, φαίνεται να άγγιζε ένα απόγειο και να κορυφωνόταν στην συντροφιά της Ε. Δεν αρκεί μόνον ο έρωτας, και στην Ε ήθελα κάθε φορά να αποδεικνύω, πέρα από πρωτοβουλίες και την φυσική επιβολή στην ερωτική πράξη, έναν πιο θεμελιώδη δυναμισμό, το θάρρος και την γενναιότητα στις αντίξοες περιστάσεις που απαιτούσαν την εκδήλωση όλων αυτών των χαρακτηριστικών του «ανδρισμού» -συνάρτηση τόσο προπατορικών και βιολογικών καταβολών, όσων και διάφορων εθνικών και διεθνών στερεότυπων για το τι συνιστά «ανδρισμό».

 Ο «ανδρισμός» αυτός, που μέχρι τότε εκδήλωνα κυρίως στην ιδιαιτερότητα ενός κλειστού δωματίου, είχε προσβληθεί βάναυσα μπροστά στα μάτια της ερωμένης και συντρόφου μου, είχε ταπεινωθεί και καταρρακωθεί στην τελευταία έξοδό μας στη Θεσσαλονίκη πριν την αναχώρηση για την ξενιτιά. Επιστρέφαμε αργά ένα βραδινό από την Κρήνη, μετά από φαγητό σε μια από τις ψαροταβέρνες της, όταν ένας τύπος καβαλάρης μιας φαντασμαγορικής πολλών κυβικών μοτοσυκλέτα και κάτοχος μιας αγέρωχης γκόμενας στο πίσω κάθισμα, με προσπέρασε καθώς επιβράδυνα το κακομοίρικο Yugo που οδηγούσα μπροστά σε ένα φανάρι που το κίτρινο χρώμα του άλλαζε σε κόκκινο. Προσπερνώντας δίπλα από το ανοιχτό παράθυρο μου πέταξε: «Τι σταματάς, ρε, κοιμισμένε!» (Στην Ελλάδα, τέτοιες ώρες σε τέτοια φανάρια, δεν σταματάμε στο κόκκινο πόσο μάλλον επιβραδύνουμε στο κίτρινο.) Απάντησα με μιαν αυθόρμητη χειρονομία, απορίας και διαμαρτυρίας, εκνευρισμού και θυμού, βγάζοντας και σηκώνοντας το χέρι μου από το παράθυρο. α μπορούσε να ερμηνευθεί: «Τι λάθος έκανα και φωνάζεις;» ή, έστω, «Τι θέλεις, τώρα κι εσύ, ρε μαλάκα;». Ή και ως εκδήλωση στιγμιαίας αγανάκτησης από μιαν αδικαιολόγητα απρόκλητη συμπεριφορά.

Είδε το υψωμένο μου βραχίονα από το καθρεφτάκι του. Ίσως και να προσδοκούσε μια αντίδραση. Επιβράδυνε, μέχρι που σταμάτησε μπροστά μου στο φανάρι, για να γυρίσει και φωνάξει: «Μη μου σηκώνεις το χέρι εμένα, γιατί θα σε διαλύσω!» Αγριοκοίταξε το σαστισμένο πρόσωπο μου. Πάγωσα άφωνος, μάζεψα το χέρι μου μέσα από το παράθυρο. Είχα αναστατωθεί και αγανακτήσει μέσα μου, και συνάμα ντροπιαστεί. Η Ε δίπλα μου άγγιξε το χέρι, που έσφιγγε τρεμάμενο το μοχλό των ταχυτήτων και μου είπε: «Άσε το καλύτερα, μη δίνεις συνέχεια…» Η οργή μου είχε φουντώσει τόσο όσο λίγες φορές στον παρελθόντα βίο. Ένιωσα το αίμα μου να βράζει, τους χτύπους της καρδιάς να αντηχούν στους κροτάφους μου. Κάτι μέσα μου φώναζε και με παρακινούσε να πατήσω το γκάζι, να καρφώσω το αμάξι μου στη μοτοσυκλέτα του απαράδεκτου υβριστή. Αυτοσυγκρατήθηκα με τον εγωϊσμό και τον περίφημο ανδρισμό πληγωμένους, το αίσθημα της βαθιά προσβολής που είχα υποστεί, με την Ε ως μάρτυρα, να με πλημμυρίζει.

Το επεισόδιο εκείνο το κουβαλούσα στη μνήμη μου για πολλά χρόνια, ακόμη και το τέλος της σχέσης με την Ε. Στη σκέψη πάντα βάραινε η αντίδραση στην προσβολή που δίστασα να πάρω, η δειλία να σηκώσω το μικρό μου ανάστημα που το ένιωσα μικρότερο. Το σιωπηρό ταπεινωτικό ζάρωμα πίσω από το παρμπρίζ του αυτοκινήτου. Σε τέτοιες περιπτώσεις διαπληκτισμών, επιθετικότητας, προσβολής του εγωϊσμού ή ταπείνωσης αυτού που περιγράψαμε ως «ανδρισμό» (κατά τα εκάστοτε κοινωνικά σταθμά και πρότυπα), κατάλαβα ότι το ένστικτο της αυτοσυντήρησης, του περιορισμού των σωματικών, υλικών και ψυχικών απωλειών, θέτει κάτι γρανάζια της λογικής σε κίνηση: αποφασίζουμε και ενεργούμε όχι τόσο με πρόθεση να βλάψουμε αυτόν που μας επιτέθηκε και να αντιδράσουμε συμμετρικά ή ασύμμετρα, όσο και να το επιθυμούμε, όσο να διαφύγουμε από μιαν κατάσταση ασφαλείς και ακέραιοι. Με τέτοιες σκέψεις, η οργή που με κυρίευε κάθε φορά στην θύμηση του περιστατικού (το γούρλωμα των ματιών, το αναψοκοκκίνισμα του προσώπου για μιαν εκδίκηση που ήθελα και, ίσως, έπρεπε να ασκήσω για διασώσω μιαν αφηρημένη «αντρίκια τιμή», αλλά δεν πήρα εκεί και τότε), κάπως υποχωρούσαν. Το πόσο πληγώνεται ο εγωϊσμός ή πόσο μας επηρεάζει μια δειλή υποχώρηση σε περιστατικά με επίκληση στο θάρρος, σημαντικό ρόλο παίζει το αν η σχετική σύγκρουση συνέβη παρουσία άλλων, ιδιαίτερα ανθρώπων, ιδιαίτερα γυναικών, ιδιαίτερα ερωμένων, στα μάτια των οποίων το θάρρος και ο «ανδρισμός», που υποτίθεται το κουβαλάει περίσσιο, αποκτούν και έχουν σημασία. Στις περιπτώσεις εκείνες που έχουν σημασία (και στον κόσμο μας έχουν και μάλιστα μεγάλη) ο άντρας-προστάτης οφείλει να αντιδρά ισόβαρα και ευθέως, ανοιχτά και επί τόπου, εκτός αν δεν διαθέτει την αντρική γενναιότητα ή αν το θάρρος τον εγκατέλειψε -υπό την επίδραση ή όχι της λογικής.

Η ζωή μας με την Ε τελικά συνεχίστηκε για πολύ καιρό μετά, φαινομενικά ανεπηρέαστη. Για μένα εκείνο το σημαδιακό επεισόδιο, που συχνά στο μυαλό μου, μάλλον χωρίς λογική βάση, τα συνέδεα καμιά φορά με τα σχόλια της για την κακή μου επίδοση το πρώτο απόγεμα του έρωτα, επίδρασε αρνητικά σε μιαν ήδη χαμηλή από γεννησιμιού, εύθραυστη αυτοπεποίθηση, που, δυστυχώς, το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσα κάθε άλλο παρά συνέβαλλε στο να ενισχυθεί. Θα μάθαινα να ζούσα χωρίς πολλήν αυτοπεποίθηση.  

Γυρίσαμε με χαμηλό το ηθικό, αργά το βράδι στην γειτονιά της, όπου την άφησα. Θα έμενε ένα ακόμα απόγευμα, το τελευταίο, που μέσα από δακρυσμένα φιλιά, μια καρδιά ασήκωτη από τον καημό του χωρισμού, τελικά την αποχαιρέτισα στο διαμέρισμα της Συγγρού. Το άλλο πρωϊνό, με την αυγή, θα έφευγα για την Αθήνα και από εκεί για την Αμερική. Είχαμε δώσει τον λόγο μας, τις υποσχέσεις μας. Η αγάπη μας ήταν ακόμα μεγάλη, για μένα τουλάχιστον φαινόταν ανυπέρβλητη. Τα δάκρυα του χωρισμού αποτελούσαν καλή απόδειξη. Είμαστε νέοι, και είχαμε τον χρόνο με το μέρος μας. Η αγάπη και τα κορμιά μας είχαν μέλλον. Ένα προσωρινό νοητό χάσμα, από το περιστατικό που κατέστρεψε την τελευταία μας βραδιά, θα γεφυρωνόταν με γράμματα και τηλεφωνήματα. Θα βρισκόμαστε ξανά μέσα από ακατάβλητους πόθους σε τόπους μακρινούς, θα αρχίζαμε καινούργιες ζωές.