19β - Άνθρωποι του Ισλάμ (Μουσουλμανικό Μωσαϊκό)

Το Birmingham είχε και έχει μια πολυπληθή μουσουλμανική κοινότητα, στον πυρήνα της προερχόμενη από το Πακιστάν και το Μπαγκλαντές, αλλά η Αιγύπτια Ofra, διαφορετική σέκτας και κληρονομιάς, ήταν η μοναδική και, όπως αποδείχτηκε, η στενότερη προσωπική «επαφή» με μουσουλμάνο. Προηγήθηκε η σουρεαλιστική εμπειρία που πρόσφερε ένας Σαουδάραβας, με τον οποίο μοιραζόμαστε τον ίδιο χώρο στο εργαστήριο της Αμερικής, ένας χαρακτήρας με πλούσια, μαύρα γένια και άγρια βλέμμα, και έντονα χαρακτηριστικά προσώπου που θύμιζαν Osama bin Laden. Αλλά ήταν ευγενικός και είχε φιλικούς τρόπους. Την είσοδο του στο χώρο του γραφείου ντυμένος συνήθως σε ένα λευκό thobe τη συνόδευε μια έντονη μυρωδιά ιδρωμένης μασχάλης που δεν γνωρίζει από αποσμητικό. Ευτυχώς, το δωμάτιο ήταν ευρύχωρο, καθόμουν στην άλλη άκρη του από τον Σαουδάραβα και κοντά στην πόρτα, ενώ το air-conditioning έκανε στην Αμερική καλή και εντατική δουλειά σε κλειστούς χώρους τους καλοκαιρινούς μήνες. Σε προκαθορισμένες ώρες της προσευχής, στη διάρκεια της μέρας και κάθε μέρας, άπλωνε ένα χαλάκι που κρατούσε διπλωμένο κάτω από το γραφείο του, και ξεκινούσε, σκυμμένος καταμεσής του δωματίου και στραμμένος προς την ανατολική τζαμόπορτα, με ευλαβική προσήλωση στο ρυθμό και την ακολουθία των κινήσεων, το τελετουργικό του salah. Στην αρχή παραξενεύτηκα από το μυστήριο, όπου στην ησυχία του δωματίου μόνον ο αχός από την τριβή του ρουχισμού του ακουγόταν, και ίσως κακώς ένιωσα ελαφρά προσβεβλημένος από την παραβίαση κάποιας άγραφης δεοντολογίας για τη συμπεριφορά σε κοινόχρηστους χώρους, την περιφρόνηση της παρουσίας μου, και ενδεχόμενα των θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων. Με τον καιρό, το συνήθισα, και τελικά με άφηνε αδιάφορο. Την προσευχή του Σαουδάραβα τη διέκρινε μια παθητικότητα και εσωτερικότητα. Ζύγισα στο μυαλό τις ανάλογες, συχνά περισσότερο θορυβώδεις και προσβλητικές για τη συνείδηση και ισοπεδωτικές τελετουργίες της ορθόδοξης εκκλησίας πίσω στην πατρίδα μου, σκέφτηκα και τη δράση μου μέσα από την οργάνωση, με ηχηρές επιδρομές προπαγάνδας για να πείσουμε για δόγμα και ιδέες. Γιατί να με ενοχλούν οι εκδηλώσεις πίστης ενός φουνταμελιστή μουσουλμάνου;    

Πριν και μετά την Ofra, το μεγαλύτερο μέρος των πλέον θρήσκων και ευσεβών της ισλαμικής κοινότητας του Birmingham ζούσαν σε κοινότητες σχετικά στεγανές από τις πιο εύπορες συνοικίες κοσμικών λευκών. Αντιπροσώπευαν μια και δυο γενιές μεταναστών, που από τις αποικίες της βρετανικής αυτοκρατορίας ήρθαν στην Αγγλία για μια καλύτερη μοίρα. Στην πλειοψηφία τους εντάχθηκαν ιστορικά στα κατώτερα εισοδηματικά, φτωχά στρώματα του πληθυσμού, από τα οποία, ως γνωστόν, κάποιος δύσκολα δραπετεύει, ιδιαίτερα όταν δεν διαθέτει ιδεολογικά εφόδια και ανοιχτό μυαλό απέναντι στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Η φτώχια ήταν εμφανής στις συνοικίες γύρω από το κέντρο, που ο πυρήνας της ισλαμικής κοινότητας είχε συγκεντρωθεί και πληθύνει– το Small Heath, το Balsall Heath, το Moseley. Στις περιηγήσεις μου με αυτοκίνητο, καθώς ο αδικαιολόγητος φόβος του ξένου και αμύητου στους παλμούς, τις δομές και πολυπολιτισμικότητα της πολιτείας με ανάγκαζε να αποφεύγω ως περιπατητής εκείνες τις περιοχές, παρατηρούσα με ενδιαφέρον γέροντες, αλλά και νεότερους, με κάτασπρες kurta-pajama, να περιφέρονται γύρω από το κεντρικό τζαμί τις Παρασκευές και ανοιχτόχρωμες, αλλά ομοιόμορφες στα High Streets των συνοικιών, τις γυναίκες, πολλές σε μαύρες ασφυκτικές burka, άλλες σε ποικιλόχρωμα chador, άλλες με niqab στο κεφάλι, οι νεότερες φαινομενικά περισσότερο μοντέρνες (κατά την αδαή γνώμη μου) με hijab σε πιο φανταχτερά χρώματα.

 Οι εργατικές συνοικίες γύρω από το εργοστάσιο αυτοκινήτων και τις βιομηχανίες του Longbridge, η συνοικία της J ανάμεσά τους, κατοικούνταν στην πλειοψηφία τους από λευκούς blue-collars, με πολλές ρατσιστικής υφής προκαταλήψεις απέναντι σε μουσουλμάνους Ασιάτες, αλλά και νέγρους μετανάστες από την Αφρική και Καραϊβική. Θα χρειαζόταν να βυθοσκοπούσα στα εσώτερα της προλεταριακής οικογένειας και οικογενειακού κύκλου της J, για να πάρω μια ιδέα για το μέτρο και τις ρίζες αυτών των προκαταλήψεων. Θα μπορούσαν να γραφούν διατριβές για τα ιστορικά και κοινωνικά αίτια του ρατσισμού στα Midlands της Βρετανίας, κάτι που προϋποθέτει διεξοδική ιστορική και κοινωνιολογική έρευνα και ανάλυση, και το ελάχιστο δυνατό στην πορεία της διήγησης, είναι να ομολογήσω πρόχειρα δικές μου ριζωμένες προκαταλήψεις απέναντι σε εθνότητες, έθνη, θρησκείες, κατηγορίες ιδεολόγων, επαγγελματικές συντεχνίες, και για το πως διαμορφώθηκαν αυτές στην καθ’ οδόν ζωή από προσωπικές εμπειρίες και την τριβή με τον κόσμο. Ένας συνάδερφος είπε κάτι που το βρήκα σε γενικές γραμμές σωστό: «Ο καθένας μας είναι σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό ρατσιστής.»