Εφηβικά 3 - Α΄ Γυμνάσιο & Λύκειο Αρρένων Θεσσαλονίκης

Τις πρώτες χρονιές, τις προ του μεγάλου σεισμού του 1978, μαθαίναμε γράμματα στις ευήλιες, αλλά αποπνιχτικές από χνώτα και αιωρούμενη σκόνη αίθουσες, είτε της πρώην Βίλας Χατζημήσεφ, είτε της μεταγενέστερης Βίλας Μοδιάνο, των αρχοντικών νεοκλασικής μορφολογίας κτιρίων που στέκονταν επιβλητικά δίπλα-δίπλα επί της λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας και απάρτιζαν τότε το «Α΄ Γυμνάσιο Αρρένων Θεσσαλονίκης». Πριν το κουδούνι για την μάζωξη του σχολείου και την πρωινή προσευχή και στα διαλείμματα της σχολικής, το τσιμεντένιο προαύλιο στο πίσω μέρος του πρώτου κτιρίου, εξίσου σκονισμένο, με μιαν μοναδική μπασκέτα κι ένα γυμνό υπόστεγο, βούιζε από την κακοφωνία γυμνασιόπαιδων, που οι φωνητικές χορδές τους χόντραιναν, και περιφέρονταν άσκοπα από το ένα πηγαδάκι στο άλλο. Αργότερα, στα διαλείμματα το ίδιο σκηνικό επαναλαμβανόταν σε μινιατούρα, στη μικρότερη, χωματένια και δροσερότερη αυλή του δεύτερου κτιρίου η οποία έβλεπε υπερυψωμένη την λεωφόρο, κρυμμένη από τους περαστικούς διαβάτες του πεζοδρομίου της λεωφόρου. Εκεί υπήρχε ένα μονόζυγο στη σκιά δύο ψηλών γέρικων πεύκων, στο οποίο με «έλξεις» επεδείκνυαν τη διάπλαση, τους μυς των κορμιών και τον σχεδόν ανδρισμό τους οι πιο γυμνασμένοι από τους συμμαθητές μου. Η κύρια αυλή ήταν περιφραγμένη από ψηλούς τοίχους, που η σιδερένια της πόρτα άνοιγε τα πρωινά στην οδό Σπάρτης για να μας δεχτεί. (Η μεγαλοπρεπής κύρια είσοδος, που ανέβαζε στη Βίλα Χατζημήσεφ, με πλατιά σκαλοπάτια κάτω από ένα μπαλκόνι με την ελληνική σημαία, υποδεχόταν αποκλειστικά καθηγητές, επιθεωρητές, παππάδες και, σπάνια, κάποιον περαστικό επίσημο της τοπικής ή κεντρικής εξουσίας. Η εξίσου μεγαλοπρεπής είσοδος της Βίλας Μοδιάνο είχε την καγκελόπορτα της στην Βασιλίσσης Όλγας κλειδωμένη και ήταν απροσπέλαστη και από εμάς και από τον έξω κόσμο.)

Η μετέωρη χρονιά που ακολούθησε το σεισμό μας βρήκε έξω από το σχεδόν ετοιμόρροπο παλιό Γυμνάσιο, προσωρινούς ένοικους-πρόσφυγες στα ισόγεια της τεχνικής σχολής του Ευκλείδη στην Παπαναστασίου, σε περιβάλλον όμως πιο ευρύχωρο και αξιοπρεπέστερο για διδασκαλία και αθλοπαιδιές. Στα δύο τελευταία χρόνια, πλέον λυκειόπαιδα του «Α’ Λυκείου Αρρένων», καταλήξαμε στο θλιβερό λυόμενο της Νέας Παραλίας που ο ΟΣΚ έστησε σε εννιά μήνες, τσάτρα-πάτρα, για να μας στεγάσει. Υπάρχει και λειτουργεί ακόμα ως «Α΄ Γενικό Λύκειο Θεσσαλονίκης». Τα ταβάνια του έσταζαν τις μέρες της βροχής σε κατάλληλα τοποθετημένους κουβάδες, οι αίθουσες ήταν ζεστές τα καλοκαίρια και κρύες το χειμώνα. Είχαμε όμως στα διαλείμματα τον καθαρό αέρα της θάλασσας, την ανοιχτωσιά της παραλίας και τους πλατιούς ορίζοντες του Θερμαϊκού.

Τότε, τον προτελευταίο χρόνο μου στο Λύκειο και προχωρημένο της εφηβείας, έφεραν επιτέλους και κορίτσια στο μικτό πλέον σχολείο, στην πρώτη τάξη του, στο μικρό παράρτημα του λυόμενου πίσω από το «κυρίως», το προαύλιο του χωρισμένο με συρμάτινο φράκτη και φυσικά ξεχωριστή είσοδο. Να μοιράζονταν την κυρίως αυλή με τους μεγαλύτερους άρρενες της Β΄ και Γ΄ τάξης με τα υψηλά επίπεδα τεστοστερόνης, θεωρήθηκε παράτολμα βήμα. Έτσι, η πλειοψηφία των αρρένων της σειράς μου ξέμεινε στεγανή από καθημερινές επιπόλαιες ή λάγνες αλληλεπιδράσεις με τον μικρό αλλά θελκτικό θήλυ πληθυσμό του σχολείου. Με δυο λέξεις: δώρον άδωρον. Και οι περισσότεροι ανάμεσά μας παρέμειναν σεξουαλικά καταπιεσμένοι και μίζεροι –με πολλούς ανεκπλήρωτους πειρασμούς κι ένα βουνά εξετάσεων μπροστά μας να αποσπά το νου μετά το τέλος της κάθε σχολικής ημέρας.

Την ψυχή της άτυχης χρονιάς μου, που θα ξεκινούσε τότε, με την έναρξη της Β’ Λυκείου, έναν χωρίς ούτε προηγούμενο, ούτε επόμενο μαραθώνιο «Πανελληνίων Εξετάσεων», παραμέλησε και κείνη, η νιοστή κυβερνητική μεταρρύθμιση στη μέση εκπαίδευση. Με στωικότητα και απέραντη πλήξη, και ως επί το πλείστον ακοινώνητοι και σεξουαλικά στερημένοι, θα παρακολουθούσαμε το σχολείο μέχρι τέλους: μέχρι το απολυτήριο -με βαθμό άριστα ει δυνατόν, την επιτυχή ολοκλήρωση των εξετάσεων, την πολυπόθητη εισαγωγή στο πανεπιστήμιο, μέχρι τα όρια των εφηβικών μας αντοχών. Μας έλεγαν ότι η άπλετη ελευθερία που θα απολαμβάναμε μετέπειτα ως «ακαδημαϊκοί πολίτες» θα άξιζε και ξεπλήρωνε με το παραπάνω τους κόπους και θυσίες τόσων χρόνων. Δεν μπόρεσαν, όμως, γονείς και δάσκαλοι και κυβερνήσεις με τα σχέδια τους για πολλούς της γενιάς μου να βρουν κάποια χρυσή τομή;