Η μεγαλύτερη αντινομία της ύπαρξης του ανθρώπου, αυτού του τραγικά ενσυνείδητου όντος που όσο «υπάρχει σκέπτεται», η Μεγάλη Αντίφαση που καιροφυλαχτεί σε κάθε γωνιά της συνείδησής του, είναι η επίγνωση του πεπερασμένου της ύπαρξης, η αναγνώριση ότι η ζωή έχει αρχή και τέλος, η μαθηματική βεβαιότητα του θανάτου. Σε δεύτερη μοίρα στην πάλη με τη συνείδησή προσθέτω την αναγνώριση της σχετικής ασημαντότητάς της ατομικής ύπαρξης ως προς τα απόλυτα μεγέθη του χώρου και το χρόνου, παρόλο που το υποκείμενο βρίσκεται στο κέντρο των διαδραματιζομένων γύρω του. Ο άνθρωπος, με άλλα λόγια, στη διάρκεια της ύπαρξής του, αλλά μόνον τότε, βρίσκεται στο «κέντρο του κόσμου του», τοποθετημένο από τον ίδιο σε αυτό το βάθρο, περισσότερο όμως ως θεατής, με ελάχιστες δυνατότητες να επιδράσει ατομικά, από μόνος του, σε αυτόν τον κόσμο και αυτά που συμβαίνουν γύρω του.
Με δεδομένες αυτές τις βεβαιότητες, τις ασυμβίβαστες
αντιφάσεις (και κρίμα σε εκείνους που δεν τις έχουν διαπιστώσει ή, έστω,
τουλάχιστον φευγαλέα ο νους τους δεν έχει αντικρύσει σε κάποιους ειρμούς σκέψης),
αυτό που απομένει είναι το σφιχταγκάλιασμα με αυτή τη μοναδική ζωή μέσα στην
φύση και τον κύκλο των συνανθρώπων, η συνάθροιση σκέψεων, συναισθημάτων,
εμπειριών και αναμνήσεων, η ολοκλήρωση και το «κλείσιμο» αυτής της ύπαρξης και
της γνώσης που αποκτάται στους δρόμους που παίρνει η ζωή πριν το οριστικό
τέλος. Δεν θα μείνει τίποτε για τους επόμενους, αλλά ένα φως, μια λάμψη, η
αγαλλίαση, ίσως μια φευγαλέα αίσθηση ικανοποίησης λίγες στιγμές πριν την
τελευταία ανάσα, σαν ένα τελευταίο κοίταγμα στον καθρέφτη, ίσως, και δάκρυα για
τον τελευταίο αποχαιρετισμό. Εκείνες τις στιγμές θα συνοψιστεί στο σύνολό του το
είναι, το ‘being-in-itself’ και της ύπαρξης, τότε θα λάβει χώρα
η διαλεκτική σύνθεση της ζωής και του θανάτου, τότε, η ύπαρξη, το είναι, θα συναντήσει
την ανυπαρξία, το μηδέν. Αυτές οι εκλάμψεις της τελευταίας στιγμής, κατά την
ολοκλήρωση και κλείσιμο της ύπαρξης, είναι υπεραρκετοί λόγοι για αυτό το
εγχείρημα της σύνοψης μιας ζωής. Όπως έγραψε ο Σαρτρ -και τα λόγια του
ασπάζομαι ως την τελευταία λέξη: «Από εδώ και μπρος, η ελευθερία μου είναι πιο
καθαρή: η πράξη που κάνω σήμερα δεν θα έχει για αιώνιους μάρτυρες ούτε το θεό,
ούτε τον άνθρωπο. Θα πρέπει να είμαι, σήμερα και στον αιώνα τον άπαντα, μόνος
μάρτυρας του εαυτού μου.»
Σκάλισα πολλές ιστορίες και γεγονότα του παρελθόντος, εικόνες και παραστάσεις που σωρεύτηκαν με την κάθε μέρα που περνούσε στο μυαλό, όπως μια ζωή – ο «μαστροχαλαστής» της οικογένειας κατά τη γιαγιά- έβρισκα ανεξάντλητο ενδιαφέρον στο να αποσυναρμολογώ ραδιόφωνα και κάθε λογής άχρηστη συσκευή, να σκαλίζω συρτάρια και ντουλάπια χωρίς απαραίτητα κάποιο σκοπό και αντικείμενο σε τέτοιες εξερευνήσεις, απλώς από μιαν παιδική περιέργεια· να διαβάζω βιβλία μέχρι την τελευταία συλλαβή και σύμβολο, να υπογραμμίζω και να αντιγράφω σκέψεις, να συμπληρώνω τα περιθώρια των βιβλίων με τις δικές μου, τελικά να προσπαθώ να τα βάλω όλα αυτά πίσω σε μια τάξη με τα χέρια μου, αν επρόκειτο για αντικείμενα, ή με το νου αν επρόκειτο για γνώση και συναισθήματα, σε μια ανώτερη σύνθεση και τάξη, όσο μπορούσα με το συνθετικό δυναμικό που διέθετα και τη λιγοστή δημιουργικότητα που με διέκρινε. Να συναρμολογήσω, συνδυάσω, συσχετίσω, οργανώσω, συνθέσω, τακτοποιήσω, με καθόλου, λίγο ή λίγο περισσότερο δημιουργικό αποτέλεσμα. Να σκέφτομαι, να αναλύω αδιάκοπα, και αυτό στις περισσότερες περιπτώσεις ήταν αρκετό, ακόμα και χωρίς κάποιο τελικό χειροπιαστό κατόρθωμα ή «ποίημα». Η απλή παράθεση κι απαρίθμηση σκέψεων, εμπειριών και συναισθημάτων, λεπτομερειών, από «τον χαμένο χρόνο που όλοι ψάχνουμε», χωρίς ιεράρχηση και ειδικά βάρη ή εμφάσεις ή έντονες συναισθηματικές παλινδρομήσεις, με νοσταλγία για αυτά που έγιναν και πέρασαν, με γενναιότητα απέναντι σε αυτό που έρχεται, όπως διδάχτηκα από «Ξένο» του Καμύ, αποτελεί την σύνοψη μιας ζωής, κατά γενική ομολογία και μέσους όρους άχρωμης και άδοξης. Αυτή η σύνοψη θα πέσει στο κενό του χρόνου. Έχω πλήρη επίγνωση αυτή της τελικής πτώσης, του τελικού και απόλυτου μηδενός
No comments:
Post a Comment